Intracraniële hypertensie met ernstige en blijvende visusdaling en gezichtsvelduitval na gebruik van orale tetracycline

Emmen, oktober 2005,

Met interesse las ik de casuïstische mededeling van Altinbas et al. (2005:1908-12) over idiopathische intracraniële hypertensie (IIH) na oraal tetracyclinegebruik. Terecht stellen de auteurs dat deze zeldzame complicatie van tetracyclinegebruik ernstige gevolgen kan hebben voor het visuele systeem.1 2 De auteurs hebben mij echter niet overtuigd dat de in de casus beschreven IIH daadwerkelijk het gevolg was van tetracyclinegebruik.

Ten eerste baseren de auteurs hun conclusie dat de IIH in de casus het gevolg was van tetracyclinegebruik eigenlijk alleen op het feit dat bij patiënte na een 15-daagse tetracyclinekuur symptomen van IIH ontstonden. Patiënte kreeg echter pas klachten 2-4 weken na het staken van het tetracyclinegebruik. De duur van de klachten is overigens geen betrouwbare maat voor de duur van de IIH.1

Ten tweede, omdat het gebruik van tetracycline al gestopt was voordat de verhoogde liquordruk werd gemeten, kon het effect van het staken van de tetracycline niet worden vastgelegd. Een ‘rechallenge’ werd begrijpelijkerwijze niet uitgevoerd, maar een follow-up van patiënte om een recidief uit te sluiten, ontbreekt ook.

Ten derde is de tijdsrelatie tussen IIH en het optreden van visuele symptomen tot dusverre niet geheel duidelijk.1 De in de casus beschreven gezichtsvelduitval is zo ernstig dat de patiënt ongeveer voldoet aan de WHO-definitie van ‘maatschappelijk blind’. Dergelijke ernstige visuele uitval is zeldzaam bij IIH en zou pas op kunnen treden na vele maanden of zelfs jaren van IIH.1 Als wij ervan uit zouden gaan dat de IIH in de casus het gevolg was van tetracycline, dan kon de IIH bij diagnose echter slechts maximaal 3 maanden hebben bestaan.

Mijn hypothese is derhalve dat de casus een geval moet zijn van langdurige IIH met een andere oorzaak; patiënte kreeg toevallig in aansluiting op een 15-daagse kuur tetracycline klachten passend bij een al veel langer bestaande IIH.