Frauderende onderzoekers ontsnappen aan proces

Nieuws
J.B. Meijer van Putten
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1998;142:2492-3
Download PDF

Frauderende onderzoekers ontsnappen aan proces. - Bij het fraudeonderzoek betreffende de Duitse kankeronderzoekers Friedhelm Herrmann en zijn collega Marion Brach doen zich merkwaardige verwikkelingen voor. Hoewel een onderzoekscommissie al een jaar geleden minstens 37 publicaties heeft geïdentificeerd met vervalste of ‘zeer waarschijnlijk’ vervalste gegevens, lijken de beide onderzoekers toch aan een proces te ontsnappen (Nature 1998;395:532-3 en deze rubriek, 1997:1757, 1988-9 en 1998:52-3).

Brach, die met Herrmann samenwerkte (en -leefde) in Harvard, Freiburg en Berlijn, voordat zij in 1996 als hoogleraar werd aangesteld in Lübeck, heeft weliswaar toegegeven dat er gegevens zijn vervalst, maar zij is inmiddels naar New York verhuisd en daarmee praktisch onbereikbaar voor de Duitse justitie. Herrmann houdt vol dat hij onschuldig is en werpt alle blaam op Brach. ‘Brach was de wetenschapper in het lab; mijn voornaamste en enige taak in de afgelopen tien jaar was de zorg voor de patiënten’, zegt Herrmann, terwijl veel van zijn vroegere collega's hem juist als een echte laboratoriumonderzoeker beschouwden. Hij werkt nu in een particuliere medische praktijk in München en zegt dat hij het slachtoffer is geworden van de pers, die ‘zijn carrière heeft beschadigd en zijn familie heeft vernietigd’.

Er lopen nu drie afzonderlijke gerechtelijke procedures tegen Herrmann en (of) Brach. De openbare aanklagers voor de staat Baden-Württemberg, Herrmanns formele werkgever aan de Universiteit van Ulm, wilden een disciplinaire actie tegen Herrmann ondernemen op grond van het feit dat de bedreven fraude hem ‘ongeschikt’ maakte voor een betrekking als hoogleraar en ‘Beamter’. Dit kon echter niet doorgaan, want het ministerie van Wetenschap en Onderzoek in Baden-Württemberg willigde een ontslagaanvraag van Herrmann in.

Een tweede procedure is aangespannen door de Universiteit van Ulm. Herrmann zou strafbaar zijn omdat hij wetenschappelijke publicaties met frauduleuze gegevens heeft gebruikt om aldaar een positie als hoogleraar te verwerven. Dit onderzoek is echter tijdelijk opgeschort tot er een gerechtelijke uitspraak is gedaan in een volledig van de kwestie-Herrmann/Brach losstaande rechtszaak in Berlijn.

De Berlijnse zaak heeft betrekking op een politiebeambte uit het voormalige Oost-Berlijn die zijn vroegere relaties met de Stasi verborgen had gehouden om een baan te krijgen bij de politie van het verenigde Duitsland. Een gerechtshof oordeelde dat hij niet gestraft kon worden. Hij had namelijk in zijn nieuwe baan altijd bevredigend gefunctioneerd. Binnenkort zal het Bundesgerichtshof in hoger beroep uitspraak doen over deze zaak. Omdat ook de beschuldigingen tegen Herrmann betrekking hebben op werk dat hij gedaan had voordat hij naar Ulm kwam, hebben de aanklagers in zijn zaak besloten eerst de uitspraak aangaande de politieman af te wachten voor zij verdergaan.

Wetenschappers die vinden dat Herrmann en Brach gestraft moeten worden, hebben nu al hun hoop gevestigd op een onderzoek door de openbare aanklager in Berlijn, waar veel van de vervalste publicaties zijn ontstaan. Verschillende fondsen hebben documenten verschaft waaruit zou blijken dat bij Herrmanns subsidieaanvragen gebruik is gemaakt van frauduleuze gegevens. Zo blijkt uit documenten van de Thyssen Foundation dat Herrmann een subsidieaanvraag bij dit fonds direct gebaseerd heeft op een Nederlandse onderzoeksaanvraag die hij als deskundige had beoordeeld.

Albin Eser, de directeur van het Max Planck Instituut voor Internationaal Strafrecht in Freiburg, die gespecialiseerd is in wetenschappelijke fraude, is uitermate gefrustreerd over de moeizame afhandeling van de fraudezaak tegen Herrmann en Brach. Hij vreest dat Herrmann en Brach er uiteindelijk zonder straf van afkomen.

Gerelateerde artikelen

Reacties