Fraude bij onderzoek naar elektromagnetisch effect

Nieuws
J.B. Meijer van Putten
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1999;143:1710-1
Download PDF

Het mogelijke verband tussen elektromagnetische velden bij hoogspanningslijnen en kanker staat al jaren sterk in de belangstelling. Er zijn vele honderden onderzoeken gedaan, meestal zonder hard resultaat. Wél zeer belangwekkend was een uit 1992 daterend onderzoeksresultaat van de aan het Lawrence Berkeley Laboratory in Californië verbonden celbioloog Robert Liburdy. Hij concludeerde dat elektromagnetische velden een biologisch effect kunnen veroorzaken door de calciuminflux over celmembranen te veranderen. Dit resultaat maakte een verband tussen hoogspanningslijnen en kanker waarschijnlijker; calciumsignalen spelen een fundamentele rol bij de regeling van veel belangrijke cellulaire functies. Liburdy is nu echter door medewerkers van het Office of Research Integrity van fraude bij dit onderzoek beticht, zo meldt The New York Times (24 juli 1999).

Het debat over hoogspanningslijnen en kanker woedt nu al twintig jaar, zelfs al is er door aan de Amerikaanse National Academy of Sciences verbonden onderzoekers nooit een bewijs voor dit risico gevonden (zie ook het rapport van de Gezondheidsraad ‘Radiofrequente elektromagnetische velden’, Ned Tijdschr Geneeskd 1998;142:1546-50). Steeds zijn er echter weer nieuwe onderzoekers met intrigerende resultaten die toch lijken te wijzen op een mogelijk verband tussen elektromagnetische velden en dodelijke vormen van kanker. De nu omstreden onderzoeken van Liburdy in the Annals of the New York Academy of Sciences (1992;649:74-95) en in FEBS Letters (1992;301:53-9) zijn hier voorbeelden van. Zijn resultaten leken zo baanbrekend dat de National Institutes of Health en de ministeries van Energie en Defensie zijn onderzoek de laatste jaren met 3,3 miljoen dollar subsidieerden.

Het fraudeonderzoek naar Liburdy begon al kort na de publicatie toen een informant zich afvroeg hoe die ooit aan dergelijke intrigerende resultaten gekomen kon zijn. In juli 1995 besloot het Lawrence Berkeley Lab dat Liburdy inderdaad gerommeld had met zijn gegevens, wat vervolgens gemeld werd aan het Office of Research Integrity, de Amerikaanse instantie die wetenschappelijke fraude onderzoekt. Eind juni dit jaar maakte dit bureau in zijn registers bekend dat Liburdy ‘verwikkeld was in wetenschappelijk wangedrag bij biomedisch onderzoek doordat hij gegevens en conclusies over veronderstelde cellulaire effecten van elektrische en magnetische velden had vervalst en gefabriceerd’.

Liburdy heeft er nu mee ingestemd dat hij de komende drie jaar geen aanvraag zal indienen voor een federale subsidie en ook de bevindingen van de fraudecommissie niet in een administratieve procedure zal aanvechten. In aan wetenschappelijke collega's en andere geïnteresseerden gerichte e-mails houdt Liburdy echter vol dat alles berust op een misverstand. Hij ontkent dat er iets mis is met zijn onderzoek. Volgens hem heeft hij geen geld om zich juridisch te verdedigen, zodat hij wel moest instemmen met de onderhandse regeling over de subsidieaanvraag. ‘De ruwe gegevens voor mijn figuren zijn niet ter discussie gesteld en valide’, schrijft Liburdy aan een collega. ‘Het enige wat men betwist is de manier waarop ik ze in een afbeelding heb verwerkt. Onafhankelijke wetenschappers hebben dit voor me beoordeeld en geconcludeerd dat er geen sprake is van fraude.’ Hij benadrukt verder dat ‘geen van zijn wetenschappelijke conclusies is teruggetrokken’.

Volgens de federale experts is er echter veel meer aan de hand: ‘Het is geen kwestie van interpretatie of afbeeldingen. Het gaat om verzinsels en vervalsingen. Hij kan zijn mening geven, maar die kan hij nooit staande houden voor een Hof van Beroep.’

Gerelateerde artikelen

Reacties