De pers als vehiculum bij de introductie van een modeziekte

- Two journalists wrote a book on HPU (haemopyrrollactamuria), a hitherto unknown metabolic disease that was alleged to cause a whole range of complaints. The book is based on the ideas of a biochemist who is also the director of a commercial organisation that offers a diagnostic test as well as a therapy (nutrition supplement) for HPU. The release of the book was accompanied by a press release that provoked various publications in both biomedical journals and the lay press. In response to these reports, the director sometimes registered a complaint with the Dutch Council for Journalism, but on other occasions he did not. The content of this book is in no way based on scientific research. In retrospect, it is obvious that the authors, the biochemist and the publishing company have joint commercial ties. All professional standards of scientific research and journalistic decency are thus being violated. In this way, they are doing harm to the independence and integrity of researchers and journalists in the public image. All the activities of the press seem to have been an essential part of a deliberate marketing strategy for the introduction of a non-disease.

Samenvatting

Twee journalisten schreven een boek over hemopyrrollactamurie (HPU). Deze nagenoeg onbekende stofwisselingsziekte zou de oorzaak zijn van een scala aan klachten. Het boek is geënt op het gedachtegoed van een biochemicus en tevens directeur van een commerciële organisatie die voor HPU een diagnostisch instrument en een therapie (voedingssupplement) ontwikkelde. De verschijning van het boek ging gepaard met een persbericht, dat leidde tot diverse publicaties in publieks- en vakpers. Naar aanleiding van deze berichten diende de directeur soms wel en soms niet een klacht in bij de Raad voor de Journalistiek. De inhoud van het boek berust niet op wetenschappelijk onderzoek. In een reconstructie blijkt bovendien dat de schrijvers van het boek, de uitgever en de directeur commerciële banden hebben. Daarmee worden zorgvuldigheidseisen overtreden van het wetenschappelijk bedrijf en het journalistiek fatsoen. Zo schaden zij de onafhankelijkheid en de integriteit in de publieke beeldvorming van onderzoekers en journalisten. Alle persactiviteiten lijken onderdeel van een welbewuste strategie bij de introductie van een modeziekte.