Astma en tandbederf

Onderzoek
L.E. Smeele
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1989;133:901-2
Download PDF

Bij patiënten met astmatische bronchitis is de gevoeligheid voor ?-adrenerge en cholinerge activering in de luchtwegen verhoogd, terwijl de ?-adrenerge activiteit door het ziekteproces is verlaagd. Ter stimulatie van de ?1- en ?2-activiteit schreef men aan patiënten wel isoprotenerol voor. Tegenwoordig worden veelal terbutaline (Bricanyl) en salbutamol (Ventolin) toegepast, daar deze een meer specifieke ?2-activiteit bezitten. Omdat ?1- en ?2-receptoren ook in speekselklierweefsel voorkomen, hebben deze farmaca tevens invloed op de speekselsecretie en -samenstelling.1 In het dierexperiment blijkt dat toedienen van isoprotenerol leidt tot vergroting van de speekselklieren. Daarnaast is het aandeel van prolinerijke eiwitten in het speeksel verhoogd, terwijl het aandeel van amylase en mucinen is verlaagd. Het speeksel verliest hierdoor een deel van zijn buffercapaciteit, waardoor het gebit gevoeliger is voor inwerking van zuur. Door het gebruik van salbutamol en terbutaline bij kinderen met astma is de secretiesnelheid van speeksel na stimulatie met citroenzuur tot 36 verminderd. Door de verminderde ‘flow’ is de kans op plaquevorming op het gebit groter en is de kans op tandcariës eveneens vergroot. Dit laatste komt tot uiting in een verhoogde kolonisatie van het mondmilieu door Streptococcus mutans en duidelijk meer tandbederf bij deze kinderen. Om deze redenen is het van belang om extra preventieve aandacht te schenken aan de gebitsgezondheid bij patiënten die langdurig met ?2-antagonisten worden behandeld.

Toediening van fluoride is het belangrijkste instrument in de preventie van tandcariës. De toedieningswijze kan enteraal of lokaal zijn en wordt in belangrijke mate bepaald door de leeftijd van de patiënt.2 Enterale toediening wordt aanbevolen voor kinderen van ½ tot 6 jaar. Hierbij moet echter worden gewaakt voor intoxicaties, omdat door gelijktijdig gebruik van lokale fluoriden (in tandpasta's) door inslikken hoge bloedspiegels kunnen voorkomen. Hiertoe is een speciale tandpasta voor peuters op de markt gebracht met een lage fluorideconcentratie, terwijl uiteraard ook tandpasta's zonder fluoride verkrijgbaar zijn. Vanaf de leeftijd van 6 jaar is uitsluitend lokale toepassing van fluoride voldoende. Hierbij blijkt een lage concentratie die enkele malen per dag kan inwerken het meest effectief te zijn. Er is voor dit doel ruime keuzemogelijkheid uit een scala van tandpasta's, gels, oplossingen en lakken; de tandarts kan hierover het beste adviseren.

Literatuur
  1. Nieuw Amerongen A van. Astmapatiënten: orale gevolgenvan adrenerge stoffen. Ned Tijdschr Tandheelkd 1988; 95: 52-4.

  2. Goorhuis J, Purdell-Lewis DJ, Grunsven MF van. Individueletoepassing van fluoride. Ned Tijdschr Tandheelkd 1988; 95:48-51.

Gerelateerde artikelen

Reacties