Activatie van stolling en fibrinolyse bij sepsis

Onderzoek
C. Stehouwer
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1990;134:2059
Download PDF

Uitkomsten van kort geleden uitgevoerd onderzoek wijzen erop dat bij sepsis veroorzaakt door Gram-negatieve bacteriën door endotoxine teweeggebrachte vrijmaking van cytokinen zoals tumornecrosisfactor (TNF), uit monocyten en macrofagen en interleukine-1 (IL-1), uit vaatendotheel cruciaal is in de pathofysiologie van septische shock. Teneinde het mechanisme van stollingsactivatie bij sepsis te onderzoeken, gaven Van der Poll et al. aan 6 gezonde mannelijke vrijwilligers (27-33 jaar) intraveneus TNF (50 µgm² als bolus).1 Als controle werd isotoon zout gebruikt. Toediening van TNF veroorzaakte bij alle proefpersonen hoofdpijn, misselijkheid, koude rillingen en koorts. Bloeddruk en bloedplaatjesaantal veranderden niet. Graadmeters voor de activatie van de gemeenschappelijke fase van de stollingscascade stegen: plasmaconcentratie van factor X-activatiepeptide gemiddeld van 67,6 naar 86,6 pmoll met een piek na 45 minuten en terugkeer tot de norm na 2-5 uur; protrombinefragment F12 van 1,14 naar 3,66 nmoll met een maximum na 4 tot 5 uur. Plasmaconcentraties van fibrinogeen en van graadmeters voor de activatie van de contactfase (factor XII, factor XIIa-C1-inhibitorcomplex, prekallikreïne, kallikreïne-C1-inhibitorcomplex en factor IX-activatie-peptide) veranderden niet. De auteurs besluiten dat TNF activatie van de gemeenschappelijke fase van de stollingscascade teweegbrengt. Aangezien geen aanwijzingen werden gevonden voor stimulatie van het contactsysteem, lijkt het erop dat initiële activatie van het stollingssysteem na TNF-toediening hetzij via de extrinsieke weg (door vorming van of blootstelling aan tissue factor) hetzij via directe activatie van factor X (bijvoorbeeld door geactiveerde monocyten) verloopt.

Suffredini et al. onderzochten het effect van intraveneuze toediening van Escherichia coli-endotoxine (4 ngkg) aan 19 gezonde vrijwilligers (23-38 jaar; 6 vrouwen).2 Als controle dienden waarnemingen bij 5 proefpersonen na toediening van isotoon zout. Endotoxine veroorzaakte bij alle proefpersonen koorts en influenza-achtige verschijnselen. Plasmaconcentratie van weefselplasminogeenactivator(t-PA)-antigen begon na 1 uur te stijgen en nam toe van gemiddeld 10,2 naar maximaal 33,2 ngml na 5 uur. Plasminogeen-activatorremmer type 1 (PAI-1) begon na 3 uur te stijgen en nam toe van 6,54 naar maximaal 49,26 Uml na 5 uur. De activiteit van t-PA begon na 1 uur te stijgen en bereikte een maximum na 2 uur, maar was na 3 uur vrijwel verdwenen. Plasmaconcentratie van ?2-antiplasmine-plasminecomplexen (?2-AP-P) complexen steeg van 9,3 naar 68,0 nmoll na 3 uur, en begon na 5 uur weer te dalen. De concentraties van ?1-antitrypsine-neutrofielelastasecomplexen en van Von Willebrand-factor begonnen te stijgen na 3 uur (respectievelijk van 1,05 naar 2,95 nmoll, en van 122 naar 470). Bij de controlepersonen traden geen statistisch significante veranderingen op. De schrijvers concludeerden dat toediening van endotoxine leidt tot activatie van fibrinolyse, die slechts kort aanhoudt en stimulatie van neutrofiele granulocyten en vaatendotheel.

De resultaten van deze onderzoekingen suggereren dat zich al vroeg in het beloop van sepsis activatie van het stollingssysteem (met, naar mag worden verondersteld, vorming van fibrine) voordoet, terwijl ‘bescherming’ door effectieve fibrinolyse slechts kort aanhoudt.

Literatuur
  1. Poll T van der, Büller HR, Cate H ten, et al.Activation of coagulation after administration of tumor necrosis factor tonormal subjects. N Engl J Med 1990; 322: 1622-7.

  2. Suffredini AF, Harpel PC, Parrillo JE. Promotion andsubsequent inhibition of plasminogen activation after administration ofintraveneus endotoxin to normal subjects. N Engl J Med 1989; 320:1165-72.

Gerelateerde artikelen

Reacties