Een hogere systolische bloeddruk hangt samen met een verminderd valrisico bij 85-plussers. Dat blijkt uit onderzoek onder een groep ouderen uit Leiden.
artikel
David Röthlisberger en Katharina Jungo (Universität Bern, Zwitserland) en collega’s (PLoS One. 2023;18:e0295976) analyseerden gegevens uit de Leiden 85-plus Studie.
In deze cohortstudie kregen inwoners van Leiden vlak na hun 85e verjaardag een onderzoeker op bezoek voor een interview en bloeddrukmetingen. Het onderzoek herhaalde zich jaarlijks gedurende 5 jaar, ongeacht of de deelnemer zelfstandig bleef wonen of inmiddels was verhuisd naar een verzorgings- of verpleeghuis. De huisarts of verpleeghuisarts beantwoordde jaarlijks de vraag of de deelnemer was gevallen met medisch letsel.
De deelnemers (n = 544; 66% vrouw) hadden een gemiddelde systolische bloeddruk van 155 mmHg in rust. Ieder jaar had zo’n 15% van de deelnemers een val met medisch letsel. Dit kwam minder voor naarmate de bloeddruk hoger was (OR: 0,86 per 10 mmHg hogere systolische bloeddruk; 95%-BI: 0,80-0,93). De relatie tussen lager valrisico en hogere bloeddruk ging niet op voor deelnemers met een bloeddruk ≤ 130 mmHg; deze groep was te klein om betrouwbare uitspraken te doen.
De bloeddruk verschilde niet tussen deelnemers die antihypertensiva gebruikten (n = 242; 44%) en deelnemers zonder deze medicatie. Voor beide groepen gold dat een hogere bloeddruk gerelateerd was aan een lager valrisico. Voor deelnemers zonder hart- en vaatziekten was de relatie tussen bloeddruk en valrisico het sterkst: bij een systolische bloeddruk van 130-140 mmHg was hun valrisico 20%, terwijl dit bij een bloeddruk van 150-160 mmHg slechts 15% was.
De bevindingen sluiten aan bij eerder onderzoek waaruit blijkt dat een hogere bloeddruk gunstig kan zijn voor kwetsbare ouderen, hoewel het onduidelijk blijft wat een ideale bloeddruk is voor de oudste ouderen. Overigens is in deze studie alleen gekeken naar valpartijen die door de (verpleeg)huisarts waren gerapporteerd als ‘val met medisch letsel’. Het zou dus kunnen dat een hogere bloeddruk niet zozeer samenhangt met een lager valrisico, maar eerder met een lager risico op letsel bij een val.
Hoge bloeddruk, minder vallen?
Ik heb sterke ethische bezwaren tegen deze publicatie, de zoveelste post-hoc analyse uit de Leiden 85 Plus studie, en tegen de kritiekloze overname van de conclusies van deze publicatie in het NTvG.
We weten intussen dat deze Leiden 85-plus studie sterk gekleurd is door bias. De hoofdconclusie van die studie was dat hoge bloeddruk bij ouderen >85 jaar goed is, eigenlijk voor zo ongeveer alles. Dat heeft het beleid ten aanzien van behandeling van hoge bloeddruk bij ouderen jaren gekleurd, en dat doet het misschien nog steeds. Maar de Leiden 85-plus studie was observationeel, met alle risico's op confounding die daar bij horen. Dat die confounding er was werd pijnlijk duidelijk toen de HYVET studie werd gepubliceerd. Een RCT die aantoonde dat bij ouderen >80 jaar het helemaal niet gunstig is om een hoge bloeddruk te hebben (1).
Als je al weet dat een dataset getroebleerd is door bias, hoe ethisch is het dan om toch weer een post-hoc analyse te gaan doen? Je kunt tevoren al voorspellen dat in deze dataset hoge bloeddruk een gunstige factor is voor veel mogelijke uitkomstmaten. Zo ook voor vallen met letsel. Wat ik vrees is dat de boodschap toch blijft hangen op het netvlies van de lezers en vertaald wordt naar beleid over behandeling van hoge bloeddruk, waarbij vergeten wordt dat deze analyse en deze dataset dat helemaal niet toelaten. Krijgt een 86 jarige patiënt met een bovendruk van 170 mmHg straks te horen 'dat is een prima bloeddruk hoor, nu heeft u minder risico om te vallen'?