Volledig tijdschrift gewijd aan 'het geheugen van water'
Open

Nieuws
26-08-2007
F. Kievits en M.T. Adriaanse

Een speciale uitgave van Homeopathy (2007;96:141-230), een tijdschrift van de Britse Faculty of Homeopathy, is volledig gewijd aan het onderwerp ‘memory of water’. Wetenschappers uit Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Rusland, Groot-Brittannië en de VS publiceren voor het eerst nieuwe onderzoeksresultaten en reviews en bediscussiëren recent wetenschappelijk werk waarin het idee dat water geheugen kan hebben, wordt onderzocht. Het concept van ‘het geheugen van water’ is voor de homeopaten belangrijk omdat het een verklaring biedt voor het werkingsmechanisme van de extreme verdunningen die in de homeopathie gebruikt worden.

Gastredacteur prof. Martin Chaplin van de afdeling Applied Sciences aan de London South Bank University merkt in zijn overzicht op: ‘Er zijn sterke bewijzen voor dat het mechanisme van het geheugen op veel manieren tot stand kan komen. Ook zijn er mechanismen waardoor zulke verdunde oplossingen effecten kunnen hebben op biologische systemen die substantieel verschillen van die van gewoon water.’

Het concept van het geheugen van water ontstond in 1988, toen prof. Jacques Benveniste in het tijdschrift Nature claimde dat extreem hoge (ultramoleculaire) verdunningen van een antistof effect hadden in de degranulatietest van menselijke basofiele granulocyten, een laboratoriummodel voor een immuunrespons. Met andere woorden, het water ‘herinnerderde zich’ de antistof lang nadat die niet meer aanwezig was. Benvenistes bevindingen konden nooit overtuigend herhaald worden en werden als pseudowetenschap aangemerkt. Desondanks is het idee nooit verdwenen.

Chaplin is kritisch over de ‘niet-wetenschappelijke retoriek’ van sommige wetenschappers die het idee van het geheugen van water verwerpen ‘zonder enig begrip van het onderwerp, zonder enig onderzoek en zonder beoordeling van het totale pakket aan bewijzen’. Hij is het met hoofdredacteur Peter Fisher eens dat het huidige ‘bewijs’ het vinden van een verklaring voor de claims van de homeopathie een stap dichterbij brengt en dat het geheugen van water een realiteit is.

Dat bewijs zou onder meer komen van onderzoek naar de fysisch-chemische veranderingen in extreme verdunningen, die onverwacht afhankelijk blijken van de ouderdom van het monster en het volume waarin de verdunning is bewaard (V.Elia et al.). Ander onderzoek laat zien dat door spectroscopische metingen een onderscheid is te maken tussen twee sterk verdunde homeopathische middelen (M.Lata Rao et al.). Iets overeenkomstigs laat de studie van L.Rey zien, maar nu door middel van thermoluminescentie. Het tijdschrift is (betaald) toegankelijk via www.sciencedirect.com.