Mogelijk verhoogd risico op ischemisch herseninfarct bij proteïne-Z-deficiëntie
Open

In het kort
02-12-2001
B.L. ten Tusscher

Proteïne Z is een vitamine-K-afhankelijk plasmaglycoproteïne dat gesynthetiseerd wordt in de lever en structurele gelijkenis vertoont met de stollingsfactoren VII, IX, X en proteïne C. Proteïne Z speelt een rol bij de hemostase via binding aan trombine en het stimuleren van de verbinding van trombine met fosfolipiden. Het heeft echter ook een negatief effect op de stolling doordat het als een cofactor dient voor de proteïne-Z-afhankelijke proteaseremmer die geactiveerde factor X sterk kan remmen. In ander onderzoek is aangetoond dat proteïne-Z-deficiëntie bij muizen samengaat met een protrombotisch fenotype. In dit onderzoek werden 169 patiënten met een ischemisch herseninfarct, 56 patiënten met een diepveneuze trombose en 88 gezonde controlepersonen onderzocht op proteïne-Z-deficiëntie.1 De proteïne-Z-plasmaconcentratie werd minimaal 3 maanden na het optreden van de trombose bepaald. Geslachtsverhouding en gemiddelde leeftijd (rond 35 jaar) waren vergelijkbaar. Alle patiënten waren jonger dan 60 jaar. Er was geen verdere informatie over het totstandkomen van de groepen. Algemeen exclusiecriterium was het gebruik van orale anticoagulantia; exclusiecriteria voor de groep met een ischemisch infarct waren verder dyslipidemie, vasculaire malformaties, hypertensie en cardiale afwijkingen.

In de controlegroep, de groep met veneuze trombose en de groep met een ischemisch infarct bleek respectievelijk 4,5, 5 en 19,5 een proteïne-Z-deficiëntie te hebben. Volgens de auteurs zou dit betekenen dat het risico op een ischemisch infarct bij degenen met een proteïne-Z-deficiëntie 4 keer zo groot is als bij degenen zonder deze deficiëntie. In hoeverre dit generaliseerbaar is naar de algemene populatie valt te bezien, gezien de lage gemiddelde leeftijd van de patiëntenpopulatie. De controlegroep en de groep met veneuze trombose verschilden niet significant van elkaar. Waarom proteïne-Z-deficiëntie alleen een rol lijkt te spelen bij arteriële en niet bij veneuze trombose is nog niet duidelijk.

Literatuur

  1. Vasse M, Guegan-Massardier E, Borg JY, Woimant F, Soria C.Frequency of protein Z deficiency in patients with ischaemic stroke. Lancet2001;357:933-4.