Invasieve infecties met streptokokken uit lancefield-groep A in Nederland

- After a steady decrease in morbidity and mortality resulting from severe group A streptococcal (GAS) infections, the 1980s witnessed a resurgence of invasive GAS disease. As a result a nationwide laboratory-based surveillance for invasive GAS infections was conducted at the National Institute of Public Health (RIVM) from 1994 to 2003.

- The estimated annual incidence ranged from 2.0 to 4.0 cases per 100,000 individuals per year. The case-fatality rate was 18 overall but varied substantially depending on the manifestation of the disease.

- GAS infections may be complicated by toxic shock-like syndrome (TSS) which is caused by bacterial exotoxins. Case fatality among TSS cases was 59.

- The M-protein that extends from the cell membrane is used for subtyping GAS in > 150 different M-types. Increased intrinsic virulence has been reported in Streptococcus pyogenes of certain M-types, notably M1 and M3. In the Netherlands these M-types have been independently associated with fatality. Over the last 50 years the genome of these M-types appears to have become enriched with phage-encoded virulence factors, possibly contributing to the altered epidemiology of invasive GAS disease.

- Despite this genetic plasticity, GAS have remained uniformly susceptible to penicillin.

- In-vitro studies have shown that the administration of immunoglobulin G can have a neutralising effect in cases of TSS but clinical studies have failed to provide any statistical support for this.

Ned Tijdschr Geneeskd. 2007;151:1669-73

Samenvatting

- In de jaren tachtig van de 20e eeuw deed zich in de gehele westerse wereld een plotse stijging voor in het aantal ernstige invasieve infecties met streptokokken uit lancefield-groep A (GAS). Deze verheffing was aanleiding om een nationaal surveillanceprogramma naar invasieve GAS-ziektebeelden op te zetten. Dit programma werd gecoördineerd door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en liep van 1994-2003.

- In deze periode varieerde de jaarlijkse incidentie van invasieve GAS-ziekten tussen 2,0 en 4,0 per 100.000 persoonsjaren. De sterfte was 18 maar varieerde sterk, afhankelijk van de manifestatie van de ziekte.

- Bij alle invasieve GAS-infecties kan als complicatie het toxische-shockachtig syndroom (TSS) optreden, dat veroorzaakt wordt door de door de bacterie gesynthetiseerde exotoxinen. De sterfte bij TSS bedroeg 59.

- Op basis van de antigene structuur van het oppervlakkige M-eiwit kunnen GAS in meer dan 150 verschillende M-typen onderverdeeld worden. M1- en M3-Streptococcus pyogenes zijn in Nederland sterk oververtegenwoordigd bij zeer ernstige en fatale GAS-infecties. Het repertoire van virulentiefactoren van deze M-typen is in de loop van de afgelopen 50 jaar verrijkt geraakt door sequentiële acquisitie van bacteriofagen, hetgeen wellicht heeft bijgedragen aan de veranderde epidemiologische kenmerken van invasieve GAS-infecties.

- Resistentieontwikkeling speelt echter nog steeds een beperkte rol bij GAS en penicilline blijft het middel van voorkeur.

- Op basis van in-vitrostudies zou de toediening van immuunglobuline G een neutraliserend effect kunnen hebben bij TSS-patiënten, maar hiervoor ontbreekt statistische onderbouwing uit klinische studies.

Ned Tijdschr Geneeskd. 2007;151:1669-73