Hypocholesterolemie en kanker

Onderzoek
J. Berkel
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 1986;130:1952
Download PDF

Uitkomsten van een aantal epidemiologische onderzoekingen hebben aannemelijk gemaakt dat een lage cholesterolspiegel in het plasma een verhoogde kans op kwaadaardige tumoren met zich meebrengt. De verklaring hiervoor kan tweeledig zijn: hypocholesterolemie zou een predisponerende factor voor het ontstaan van kanker kunnen zijn, of een gevolg van groei van de tumor. Het is bekend dat leukemische cellen een verhoogde ‘low density lipoprotein’(LDL)-receptoractiviteit hebben, terwijl ca. 75 van het cholesterol in plasma wordt getransporteerd aan LDL. Het zou dan ook denkbaar zijn dat een verhoogde opname en afbraak van LDL door leukemische cellen de oorzaak is van de veelal voorkomende hypocholesterolemie bij patiënten met een acute leukemie.

Bij een onderzoek van 59 patiënten met een acute leukemie werd door Vitols et al. een sterke positieve relatie gevonden tussen LDL-degradatie en aantal witte bloedlichaampjes (correlatiecoëfficiënt 0,91). In overeenstemming daarmee werden de laagste cholesterolspiegels in het plasma gevonden bij patiënten met zeer hoge aantallen leukocyten.1 Bij vermindering van het aantal leukocyten onder invloed van chemotherapie steeg het cholesterolgehalte in het plasma. Dit werd vooral gezien bij patiënten met initieel een hoog aantal leukocyten. Uit dit onderzoek blijkt dus dat een hoge opname via de receptoren en intracellulaire afbraak van LDL door leukemische cellen verantwoordelijk zijn voor de hypocholesterolemie bij patiënten met een acute leukemie. Ook bij andere hematologische maligniteiten (ziekte van Waldenström, ziekte van Kahler) zijn aanwijzingen gevonden voor een samenhang tussen hypocholesterolemie en activiteit van de ziekte.2

Een volgend stukje van de legpuzzel werd opgelost door een onderzoek naar de relatie tussen cholesterol en vitamine A.3 In een groep van 146 gezonde vrijwilligers (eerstejaars studenten) werd het verband onderzocht tussen provitamine A (carotenoïden) en cholesterolgehalte in serum. Er werd een statistisch significante positieve correlatie gevonden tussen ?-caroteen- en cholesterolgehalte in serum, bij zowel zwarten als blanken, mannen zowel als vrouwen. Een mogelijke intermediaire factor die de relatie tussen een laag cholesterolgehalte in serum en verhoogd risico op kanker zou kunnen verklaren is derhalve vitamine A. De lipoproteïnesubfracties zijn betrokken bij het transport van caroteen, en in zowel LDL als HDL (‘high density lipoprotein’) worden belangrijke hoeveelheden carotenoïden aangetroffen. De lage cholesterolconcentraties in het serum zouden dan ook beschouwd kunnen worden als een aanwijzing voor een lage vitamine A-spiegel. Van vitamine A is uit epidemiologisch onderzoek bekend dat er een omgekeerde relatie bestaat met (diverse vormen van) kanker.

Uit de uitkomsten van dergelijke onderzoekingen blijkt duidelijk dat de hypocholesterolemie kan worden beschouwd – in ieder geval wat betreft hematologische maligniteiten – als een epifenomeen van activiteit van de ziekte en niet als oorzaak ervan. Tevens is aannemelijk gemaakt dat het verhoogde risico op kanker bij personen met hypocholesterolemie zou kunnen berusten op een lage concentratie van vitamine A.

Literatuur
  1. Vitols S, Gahrton G, Björkholm M, Peterson C.Hypocholesterolaemia in malignancy due to elevatedlow-density-lipoproteins-receptor activity in tumourcells: evidence fromstudies in patients with leukemia. Lancet 1985; ii: 1150-4.

  2. Gilbert HS, Ginsberg H, Fagerstrom R, Brown WV.Characterization of hypocholesterolemia in myeloproliferative disease.Relation to disease manifestations and activity. Am J Med 1981; 71:595-602.

  3. Adams LL, LaPorte RE, Watkins LO, et al. The associationof lipoproteincholesterol with vitamin A. Cancer 1985; 56:2593-7.

Gerelateerde artikelen

Reacties