Hyperinsulinemie en het polycysteus-ovariumsyndroom
Open

In het kort
25-03-1997
E.W.C.M. van Dam

Het polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS) komt voor bij circa 5 van de premenopauzale vrouwen. Het wordt gekenmerkt door oligo- of amenorroe en hirsutisme op basis van oligo- of anovulatie en hyperandrogenemie. Vrouwen met PCOS zijn vaak insulineresistent en bij hen wordt eerder een gestoorde glucosetolerantie of diabetes mellitus gevonden. De belangrijkste biochemische afwijkingen bij PCOS zijn verhoogde concentraties van testosteron (T) en luteïniserend hormoon (LH). Insulineresistentie lijkt betrokken te zijn bij de pathogenese van PCOS. Wellicht stimuleert insuline de 17?-hydroxylase- en, in mindere mate, de 17,20-lyaseactiviteit, beide functies van het cytochroom P450c17?, leidend tot verhoogde T-concentraties.

Troglitazone is een nieuw, nog niet geregistreerd middel dat de insulinewerking bevordert in spier, vet en in mindere mate lever. Dunaif et al. verrichtten een dubbelblind prospectief onderzoek met gedurende 3 maanden 200 mg of 400 mg troglitazone bij respectievelijk 10 en 11 adipeuze vrouwen met PCOS.1 De insulineconcentratie in nuchtere toestand en na glucosebelasting nam af (resp. p < 0,01 en p < 0,05). De geïntegreerde insulinespiegels tijdens glucosebelasting daalden van 2046 tot 1392 pmollh (p < 0,05). De via intraveneuze glucosebelasting bepaalde insulinegevoeligheid nam toe onder behandeling met beide doseringen (p < 0,001). Dit ging gepaard met significante daling van de concentraties vrij T (p < 0,01), dehydro-epiandrosteron-sulfaat (DHEAS) (p < o,001), oestradiol (p < 0,01) en oestron (p < o,001). Stapsgewijze regressieanalyse toonde dat de daling van vrij T significant correleerde met de daling in de geïntegreerde insulinespiegels tijdens glucosebelasting r2 = 0,44; P < 0,01). Bij de dosering van 400 mg trad ook nog een significante daling op van de spiegels van androsteendion (p < 0,01) en LH (p < 0,05) en een toename van de spiegel van het geslachtshormoon-bindend globuline (p < 0,01). Bij de dosering van 200 mg waren alleen de daling van het DHEAS (p < 0,01) en het oestron significant (p < 0,05). Dunaif et al. concluderen dat troglitazone bij PCOS de insulinewerking verbetert en dat insulineresistentie, waarschijnlijk via hyperinsulinemie, leidt tot toename van de steroïdogenese en de LH-afgifte.

Hoewel dit onderzoek vooral gericht was op het verkrijgen van inzicht in de pathofysiologie, kan men concluderen dat beïnvloeding van de insulineresistentie, bijvoorbeeld met troglitazone, een bijdrage kan vormen voor de behandeling van PCOS.

Literatuur

  1. Dunaif A, Scott D, Finegood D, Quintana B, Whitcomb R. Theinsulin-sensitizing agent troglitazone improves metabolic and reproductiveabnormalities in the polycystic ovary syndrome. J Clin Endocrinol Metab1996;81:3299-306.