Herman Boerhaave, the man and his work

Media
Luuc Kooijmans
Citeer dit artikel als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2009;153:B17

Samenvatting

Figuur 1

In 1968 verscheen de Engelstalige biografie van Nederlands beroemdste arts aller tijden, Herman Boerhaave, die hoogleraar was in Leiden in de eerste helft van de 18e eeuw. Dit boek is 40 jaar na dato opnieuw uitgebracht - omdat er nog altijd geen nieuwe complete biografie is verschenen, zegt Mart van Lieburg in zijn introductie. Hij erkent dat het boek beperkingen heeft. In de eerste plaats was de auteur, de inmiddels overleden internist Lindeboom, een medicus, en geen historicus. In de tweede plaats identificeerde Lindeboom zich in hoge mate met zijn onderwerp. Dat zorgde niet alleen...

In 1968 verscheen de Engelstalige biografie van Nederlands beroemdste arts aller tijden, Herman Boerhaave, die hoogleraar was in Leiden in de eerste helft van de 18e eeuw. Dit boek is 40 jaar na dato opnieuw uitgebracht - omdat er nog altijd geen nieuwe complete biografie is verschenen, zegt Mart van Lieburg in zijn introductie. Hij erkent dat het boek beperkingen heeft. In de eerste plaats was de auteur, de inmiddels overleden internist Lindeboom, een medicus, en geen historicus. In de tweede plaats identificeerde Lindeboom zich in hoge mate met zijn onderwerp. Dat zorgde niet alleen voor een grote inzet bij zijn onderzoek, maar leidde ook tot een beeldvorming die grensde aan hagiografie.

Lindeboom had zich kennelijk ten doel gesteld de wereld te tonen welk een groot man Herman Boerhaave was geweest. Hoewel dat zijn goed recht was, is het misschien niet het ideale uitgangspunt voor een boeiend boek. Daarvoor wordt de boodschap ook te vaak herhaald, in soms niet al te sterk Engels. Lindeboom wordt niet moe zijn lezers ervan te verzekeren dat Boerhaave in vrijwel elk opzicht een voortreffelijk mens was en daardoor komt de hoofdpersoon niet werkelijk tot leven.

Ondanks die beperkingen heeft Lindeboom met zijn biografie natuurlijk wel een grootse prestatie geleverd. Niet alleen heeft hij het materiaal verzameld waarmee hij een overzicht van Boerhaaves leven kon geven, hij heeft bovendien diens bemoeienissen met de geneeskunde, de plantkunde en de scheikunde in kaart gebracht en een beeld gegeven van zijn kwaliteiten als docent. Een volgende biograaf kan op Lindebooms arbeid voortbouwen. Hem of haar rest de taak om Boerhaaves leven en werk met wat meer distantie te beschouwen en om, met aandacht voor de historische context, na te gaan hoe deze man destijds kon uitgroeien tot Europa’s beroemdste arts.

Reacties