Groter aanbod van geestelijke gezondheidszorg voor asielzoekers en vluchtelingen

Er moet een landelijke specialistische voorziening voor alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMA's) komen om gerichte hulp te bieden aan deze jongeren, die soms ernstige psychische problemen hebben. Ook voor volwassen asielzoekers met psychische of sociaal-psychische problemen is een uitbreiding van het zorgaanbod gewenst. Dat heeft het College Bouw Ziekenhuisvoorzieningen (Bouwcollege) minister Borst van Volksgezondheid in een brief geadviseerd (18 januari 2002).

Op verzoek van de minister heeft het Bouwcollege de behoefte aan gespecialiseerde (landelijke) voorzieningen voor geestelijke gezondheidszorg (GGZ) voor minderjarige en volwassen asielzoekers en vluchtelingen in kaart gebracht. Een rapport laat zien dat een deel van de asielzoekers en vluchtelingen in Nederland kampt met ernstige (gezondheids)problemen doordat deze groep in eigen land traumatiserende gebeurtenissen heeft meegemaakt. Integratieproblematiek, het gevoel ontheemd te zijn en langdurig verblijf in opvangcentra zijn daarnaast weinig bevorderlijk voor hun welzijn.

Vooral de maatschappelijke situatie en problematiek van AMA's blijven zorgwekkend, omdat voor deze groep de basiszorg nog lang niet overal aanwezig is, nauwelijks samenhang vertoont en zeer verschillend van aard is. Op dit moment kunnen getraumatiseerde, ‘ontregelde’ volwassen asielzoekers terecht in twee landelijke centra. In het dagblad Het Parool (19 januari 2002) reageert Roel Evertse – verbonden aan een van die instellingen, Centrum 45 (De Vonk) – verheugd op het advies van het college aan minister Borst. Naar zijn zeggen is de gespecialiseerde zorg voor volwassenen redelijk op orde, maar worden AMA's behandeld door de reguliere zorg, waar niet altijd de juiste deskundigheid voorhanden is. Evertse: ‘Voor kinderen is er geen gespecialiseerd landelijk centrum. Het asielzoekersdossier staat bekend als het hoofdpijn-dossier, maar met dit advies ben ik wel meteen een stuk optimistischer.’

Volgens Het Parool verblijven in Nederland op dit moment ongeveer 29.000 minderjarigen in opvangcentra. Daarnaast staan 14.000 alleenstaande minderjarigen onder voogdij. Hoeveel van hen daadwerkelijk getraumatiseerd zijn en zware klachten hebben, is niet bekend, maar volgens het dagblad circuleren er schattingen dat een kwart van hen kampt met ernstige psychische problemen.

Aangenomen wordt, zo stelt het Bouwcollege in zijn brief, dat het totstandkomen van een landelijke voorziening een positieve impuls zal geven aan de GGZ-zorg voor de doelgroep. Tenslotte wordt gewezen op het belang van (epidemiologisch) onderzoek naar de psychische problemen van asielzoekers en vluchtelingen in Nederland; dit onderzoek kan mogelijk ondergebracht worden in een speciaal daarvoor te realiseren kenniscentrum.