Artikel voor onderwijs en opleiding

Is dit een soa?

Illustratie van een persoon die een hand voor de ogen en voor het kruis houdt.
Luisteren
A.J.P. (Joan) Boeke
Janny H. Dekker
Colette A.J. van Bokhoven-Rombouts
Alje P. van Dam
J.M. (Marja) Oldhoff
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2022;166:D6748
Abstract

In de rubriek ‘Leerartikel’ beantwoorden experts veelvoorkomende vragen over een bepaald onderwerp. Test je kennis met de onlinetoets.

Op de hoogte blijven van nieuwe leerartikelen, compleet met geaccrediteerde toetsvragen en luisterversie?
⚡Abonneer je op een e-mail alert door het dossier leerartikelen te volgen.⚡

Klachten die kunnen passen bij een soa en vragen over soa’s worden regelmatig voorgelegd aan de huisarts of GGD-arts. In dit artikel beantwoorden we belangrijke vragen van artsen op het gebied van risico-inschatting, diagnostiek en preventie. Maar de eerste vraag is waarom we soa’s eigenlijk als een aparte groep infectieziekten onderscheiden.

Toets voor nascholing

Aan dit leerartikel is een toets gekoppeld waarmee je nascholingspunten kan verdienen.

Maak de toets
Overzicht van te behalen accreditatiepunten
Specialisme Punt(en)
Alle BIG-erkende specialismen 1
Accreditatie (artsen) buiten eigen vakgebied 1

Deze toets is geaccrediteerd door het Accreditatie Bureau Algemene Nascholing (ABAN) en is geldig voor alle BIG-erkende specialismen (1 punt) voor nascholing binnen het eigen vakgebied. Dit geldt zowel voor de specialismen in het ziekenhuis als de huisartsgeneeskunde en sociale geneeskunde. Ook physician assistants kunnen deze toets maken.

Toewijzing van punten verloopt automatisch via PE-online.

Samenvatting

Huisartsen en GGD-artsen krijgen veelvuldig vragen over soa’s voorgelegd. In dit artikel gaan we in op belangrijke vragen over de epidemiologie, risicoschatting, testbeleid, diagnostiek en preventie. Soa’s vormen een aparte groep infectieziekten vanwege de rol van seksualiteit. Goede communicatie over seksueel gedrag is voor adequate diagnostiek onontbeerlijk. We gaan in op de herkenning van extragenitale soa-manifestaties, die alertheid vereist. Het inschatten van het soarisico op grond van seksueel gedrag is voor het testbeleid essentieel. Groepen met een hoog risico voor alle soa’s zijn: manen die seks hebben met mannen, sekswerkers, personen met veel wisselende contacten, personen afkomstig uit een gebied waar soa’s endemisch zijn en personen die partner zijn van personen in de genoemde categorieën. Jongeren onder 25 jaar hebben een relatief hoog risico op chlamydia. Het advies is om bij hoogrisicopatiënten te testen op de ‘Big Five’ (chlamydia, gonorroe, syfilis, hepatitis B en hiv) vanwege de hoge prevalentie van soa’s in hun seksuele netwerken, en in andere gevallen te testen op basis van klachten en symptomen. Hiv en syfilis zijn ernstige soa’s. Vroegopsporing is belangrijk om schade te voorkomen door tijdige behandeling en om verdere verspreiding van die infecties tegen te gaan. Hiv-indicatoraandoeningen zijn daartoe bruikbare alarmsignalen. Pre-expositieprofylaxe (PrEP) kan hiv helpen voorkomen en verbetert de seksuele gezondheid. PrEP kan door de huisarts of GGD-arts worden voorgeschreven. Maar condoomgebruik blijft cruciaal in de preventie, zeker nu syfilis en gonorroe lijken toe te nemen.

Het audiobestand van dit artikel is alleen toegankelijk voor abonnees. Log in om het artikel te beluisteren.
Abonneren
Auteursinformatie

Amstelveen: dr. A.J.P. Boeke, huisarts (niet-praktiserend) en epidemioloog. Universitair Medisch Centrum Groningen, afd. Huisartsgeneeskunde en Ouderengeneeskunde, Groningen: dr. J.H. Dekker, huisarts (niet-praktiserend) en onderzoeker; afd. Dermatologie: dr. J.M. Oldhoff, dermatoloog. GGD Gelderland-Zuid, Nijmegen: drs. C.A.J. van Bokhoven-Rombouts, arts maatschappij en gezondheid, seksuoloog NVVS. Amsterdam Universitair Medisch Centrum, afd. Medische Microbiologie, Amsterdam: dr. A.P. van Dam, arts-microbioloog (tevens: GGD Amsterdam)

Contact A.J.P. Boeke (ajpboeke@me.com)

Belangenverstrengeling

Belangenconflict en financiële ondersteuning: ICMJE-formulieren met de belangenverklaring van de auteurs zijn online beschikbaar bij dit artikel.

Auteur Belangenverstrengeling
A.J.P. (Joan) Boeke ICMJE-formulier
Janny H. Dekker ICMJE-formulier
Colette A.J. van Bokhoven-Rombouts ICMJE-formulier
Alje P. van Dam ICMJE-formulier
J.M. (Marja) Oldhoff ICMJE-formulier
Dit artikel is gepubliceerd in het dossier
NTvG Leerartikelen
Huisartsgeneeskunde
Public Health

Gerelateerde artikelen

Reacties