Dengue; koorts, exantheem en gewrichtspijn

Klinische praktijk
P.A. Kager
Citeer dit artikel als: Ned Tijdschr Geneeskd. 1989;133:1977-8
Download PDF

Ziektegeschiedenissen

Patiënt A, een 30-jarige man, werd 2 dagen na diens terugkeer van een 10-daagse vakantie op Curaçao plotseling ziek met hoge koorts (40°C), hoofdpijn, pijn achter de ogen, en pijn in spieren en gewrichten. Ook de huid was pijnlijk, maar niet verkleurd. Toen hij 4 dagen later op onze polikliniek werd gezien, maakte hij een weinig zieke indruk, ondanks de koorts van 39,1°C. Op de bovenste lichaamshelft had hij een diffuus vlekkig, en weg te drukken exantheem. Verder werden geen afwijkingen gevonden, ook geen lymfadenopathie. Het aantal leukocyten was 3,0 x 109l met in de differentiatie 10 staafkernige en 58 neutrofiele cellen, 23 lymfocyten, 4 monocyten en 5 plasmacellen. Het aantal trombocyten was met 49 x 109l aanzienlijk verlaagd. De BSE was 10 mm in het eerste uur. Er werd een bewijzende titerstijging van antilichamen tegen denguevirus type 2 aangetoond.

Patiënt B, de vriendin van patiënt A die dezelfde reis had gemaakt, bemerkte op de dag dat patiënt A ziek werd bij zichzelf exantheem. Pas enkele dagen later voelde zij zich ziek met koorts (39,5°C), hoofdpijn, spierpijn en gewrichtspijn. Ten tijde van het onderzoek voelde zij zich alweer beter. De lichaamstemperatuur was 37,6°C. Op de bovenste lichaamshelft waren kleine, rode, wegdrukbare vlekjes te zien. Het aantal leukocyten was 3,3 x 109l met 46 segmentkernige en 1 eosinofiele cellen, 42 lymfocyten en 11 monocyten. Het aantal trombocyten was 200 x 109l en de BSE was 13 mm in het eerste uur. Ook bij haar werd een bewijzende titerstijging van antilichamen tegen denguevirus type 2 aangetoond.

Dengue

Denguevirus wordt van mens op mens overgebracht door muggen. Het virus is een van de arbovirussen (‘arthropod-borne viruses’) die door geleedpotige vectoren worden overgebracht. Arbovirussen komen in vele (sub)tropische streken voor en veroorzaken 4 klinische syndromen:

– koorts, al dan niet met spier- en gewrichtspijn;

– koorts met of zonder spier- en gewrichtspijn maar met exantheem;

– koorts met bloedingen, soms met hepatitis, en zelden met ernstig beloop;

– encefalitis, variërend van lichte aseptische meningitis tot ernstige meningitis met coma en dodelijke afloop. -Dengue komt voor in Oost- en Zuidoost-Azië, Oceanië, het Caraïbische gebied (ook Suriname) en Afrika, vooral in West-Afrika, Nigeria. Vaak doet dengue zich in de vorm van een epidemie voor. Elk van de 4 typen denguevirus kan een epidemie veroorzaken.

Ziekteverschijnselen

Na een incubatietijd van 5-8 dagen begint de ziekte plotseling met koorts, hoofdpijn en pijn achter de ogen. Tevens ontstaan spier- en gewrichtspijnen. Na 2 tot 5 dagen verschijnt een maculopapuleus of morbilliform exantheem op gelaat, romp en buigzijde van de ledematen. Soms ontstaan petechiae en neusbloedingen. Vaak is er lymfklierzwelling. De koorts daalt op de derde tot vijfde dag, maar stijgt soms weer kortdurend (zadeltype). Het aantal leukocyten is normaal of verlaagd; het aantal trombocyten is gewoonlijk verlaagd.

Diagnose

Arbovirussen, ook denguevirus, kunnen uit bloed worden geïsoleerd in de acute fase van de ziekte. Meestal wordt de diagnose gesteld door serologisch onderzoek. In Nederland wordt dit onderzoek verricht bij de GG&GD in Rotterdam (hoofd van het virologische laboratorium dr.A.Dumas).

Differentiële diagnose

Een aantal virusinfecties en bacteriële infecties, zoals rickettsiose, kan gepaard gaan met koorts en exantheem.1

Behandeling

De behandeling is symptomatisch. Preventie. Er is geen vaccin. Muggebeten moeten voorkomen worden.

Literatuur

  1. Kager PA. Afrikaanse tekenkoorts; koorts, exantheem enhuidzweer. Ned Tijdschr Geneeskd1989; 133: 1930-1.

Auteursinformatie

Academisch Medisch Centrum, Eenheid voor Infectieziekten en Tropische Geneeskunde, Meibergdreef 9, 1105 AZ Amsterdam.

Dr.P.A.Kager, internist.

Reacties