Samenvatting van een Cochrane-review

Behandeling van ingegroeide teennagels*

Onderzoek
Just A.H. Eekhof
Bart van Wijk
Arie Knuistingh Neven
J.C. (Hans) van der Wouden
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2012;156:A5403
Abstract
Download PDF

Samenvatting

Doel

Het geven van een systematisch overzicht van de effectiviteit van conservatieve en chirurgische behandelingen van een ingegroeide teennagel om hergroei of een recidief te voorkomen.

Opzet

Systematische review.

Methode

Wij doorzochten de databases Cochrane Skin Group Specialised Register, Cochrane Library, Medline, Embase, CINAHL en Web of Science op gerandomiseerde gecontroleerde trials over ingegroeide teennagels met verschillende zoektermen. 2 auteurs beoordeelden de artikelen op in- en exclusiecriteria en op methodologische kwaliteit.

Resultaten

Wij vonden 24 onderzoeken met 25 interventies en in totaal 2826 deelnemers. 5 onderzoeken betroffen conservatieve behandelingen, 16 gingen over chirurgische ingrepen en 4 over pre- of postoperatieve behandelingen. Gemiddeld waren er 188 patiënten per onderzoek, verdeeld over 2, 3 of meer armen. De ‘loss to follow-up’ varieerde van 1 tot 42%. Slechts voor een klein percentage variabelen bestond een goede verklaring voor het hoge risico op bias. Voor een klein gedeelte van de items bij de ‘risk of bias’-tabel bestond een goede verklaring voor het hoge risico op bias. Chirurgische ingrepen waren beter in het voorkomen van herhaling dan conservatieve behandelingen. Het toevoegen van fenol aan een chirurgische behandeling verkleinde het risico op recidieven in 1 onderzoek (14 vs. 41%; RR: 0,34; 95%-BI: 0,17-0,69). Postoperatieve interventies leidden niet tot minder postoperatieve infecties, minder postoperatieve pijn, of een kortere genezingstijd.

Conclusie

Chirurgische ingrepen zijn effectiever dan niet-chirurgische ingrepen in het voorkómen van een herhaling van een ingegroeide teennagel. De toevoeging van fenol aan een chirurgische ingreep verkleint het risico op recidivering. Pre- of postoperatieve behandelingen zijn niet effectief.

Inleiding

Een ingegroeide teennagel (unguis incarnatus) gaat niet vanzelf over en wordt bijna altijd behandeld. Huisartsen, chirurgen en orthopedisch chirurgen verschillen echter in de wijze waarop ze dit doen. Podotherapeuten hebben hun eigen kijk en passen verschillende niet-chirurgische (conservatieve) behandelingen toe. Zowel bij de diverse conservatieve als chirurgische behandelingen bestaat een groot risico op recidivering.1 In de praktijk bestaat weinig consensus over wat de beste techniek is.

Hoewel de auteurs van de vorige Cochrane-review, die zich beperkte tot chirurgische behandelingen, concludeerden dat een chirurgische behandeling gecombineerd met fenol het effectiefst is,2 wordt fenolapplicatie niet altijd toegepast door chirurgen. Wij voerden een update van de Cochrane-review uit, waarin we ook de effectiviteit van niet-chirurgische behandelingen meenamen.

Pathofysiologie

De incidentie van ingegroeide teennagels in de Nederlandse huisartspraktijk is 4,3 per 1000 patiënten per jaar, met een leeftijdspiek tussen de 15 en 24 jaar.3 Een ingegroeide teennagel ontstaat wanneer het weefsel dat de nagel omringt (de laterale nagelwal) beschadigd raakt door 1 van de distale hoeken van de nagel. Hierdoor komt een ontstekingscascade op gang, vaak gevolgd door een infectie. Het leidt vaak tot een pijnlijke, pussende, ontstoken teen, meestal de grote teen.4 Soms vormt zich ook granulatieweefsel. Deze symptomen beïnvloeden de alledaagse activiteiten.

De belangrijkste oorzaak van een ingegroeide teennagel is het verkeerd afknippen van de nagel; andere belangrijke oorzaken zijn het afscheuren van de nagel en het dragen van strak schoeisel.5 Bij mensen die veel op blote voeten lopen komen ingegroeide teennagels vrijwel niet voor.6 Risicofactoren voor een ingegroeide teennagel zijn onder andere perifere vaatstoornissen, diabetes mellitus en obesitas.

Wanneer de nagel rond wordt afgeknipt, in plaats van recht, kan een haakvormig uitsteeksel ontstaan dat de nagelwal penetreert. Wanneer de nagel groeit, kan deze haakvorming dieper doordringen in het omliggende weefsel van de laterale nagelwal. Wanneer de patiënt hier niets aan doet, kan dit uiteindelijk leiden tot een chronische ontsteking en granulatieweefsel.7

Er zijn 3 verschillende stadia te onderscheiden (figuur 1). Stadium I wordt gekenmerkt door zwelling van de nagelrand, oedeemvorming, erytheem en pijn bij druk. In stadium II is er ook sprake van ontsteking en infectie van het omliggende nagelbed. In stadium III is er een chronische ontsteking die leidt tot de vorming van granulatieweefsel.1,7,8 Een onbehandelde ingegroeide teennagel in stadium I zal overgaan naar stadium II en later stadium III. Over de complicaties is in de literatuur weinig te vinden; 1 gepubliceerde casus beschrijft het ontstaan van osteomyelitis.9

Figuur 1

Conservatieve behandelingen

‘Gutter’-behandeling Een plastic gootje (‘gutter’) wordt over de ingegroeide rand van de nagel geschoven, zodat de druk op de nagelrand vermindert (figuur 2a).10

Figuur 2

Orthonyxie Een klein omega-vormig metalen klemmetje met haakjes wordt over de laterale nagelranden op de nagel geplaatst (figuur 2b). Door de bolling van de omega samen te drukken wordt spanning op de uiteinden van het klemmetje gezet, waardoor de druk van de nagel op het omliggende nagelbed wordt verminderd.11

Chirurgische behandelingen

Voorafgaand aan elke chirurgische interventie wordt de aangedane teen schoongemaakt met een aseptisch middel. Hierna wordt regionale anesthesie volgens Oberst toegepast. Een tourniquet wordt aangelegd om overmatig bloedverlies te voorkomen en de anesthesie ter plaatse te houden. Er zijn 5 chirurgische technieken.

Radicale excisie nagelrand De aangedane omliggende laterale nagelwal wordt compleet verwijderd door een incisie verticaal tussen de nagel en nagelrand tot plantair (figuur 3a). Hierna wordt de gehele laterale nagelwal losgesneden van de teen waarna deze aan de basis wordt verwijderd.12

Figuur 3

‘Rotational flap’-techniek Een V-vormig gebied wordt weggesneden van de proximale nagelrand (figuur 3b). Hierna volgt een neerwaartse incisie in het distale deel van de laterale nagelrand. Dan wordt de gehele laterale nagelrand weggesneden en weggetrokken van het nagelbed. Het aangedane deel van de nagel wordt verwijderd tezamen met de bijbehorende strook van de nagelmatrix (dit is de brede plooi aan de basis van de nagel van waaruit de nagelplaat groeit). Tot slot wordt de laterale nagelwal opwaarts geroteerd en vastgehecht.13

Wigexcisie Het aangedane deel van de nagel wordt verwijderd, tezamen met het omliggende nagelbed (figuur 3c). Eerst wordt een kleine incisie in het weefsel van de nagelrand gemaakt, waarna het weefsel wordt losgemaakt van het ingegroeide deel van de nagel. Met een schaar wordt de nagel geknipt tot in de matrix. Dit losse deel wordt verwijderd. Als laatste worden de matrix en nagelbed met een holle lepel bewerkt.14

Totale nagelextractie Hierbij wordt de gehele nagel verwijderd (figuur 3d). Deze techniek kan eventueel gecombineerd worden met een totale excisie van de onderliggende matrix.15 De matrix kan verwijderd worden door chirurgische excisie of door applicatie van een chemische vloeistof, zoals fenol.

Partiële nagelextractie Een laterale strook van de nagel wordt verwijderd door de nagel in te knippen tot op de matrix (figuur 4). Hierbij wordt meestal ook de nagelmatrix chirurgisch of chemisch (met fenol) verwijderd.16

Figuur 4

Pre- en postoperatieve interventies Er zijn diverse pre- en postoperatieve behandelingen die als doel hebben postoperatieve ontsteking en infectie te verminderen. Voor deze review vonden we onderzoeken waarin de volgende behandelingen werden toegepast: orale of lokale antibiotica vóór of na een interventie,17,18 applicatie van povidon-jodine met paraffinegaas, van hydrogel met paraffinegaas of alleen paraffinegaas na een chirurgische ingreep,19 en van honinggaas na een chirurgische ingreep.20

Materiaal en methode

Wij raadpleegden de databases Cochrane Skin Group Specialised Register, Cochrane Central Register of Controlled Trials (CENTRAL), Medline, Embase, Cumulative Index to Nursing and Allied Health Literature (CINAHL) en Web of Science op 20 januari 2010, en gebruikten verschillende zoekstrategieën en verschillende zoektermen. We includeerden alleen gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCT’s). In totaal vonden we 982 artikelen, waarvan we van 401 artikelen de volledige tekst opvroegen. Onafhankelijk van elkaar beoordeelden 2 auteurs (BvW, AKN) de artikelen en selecteerden er 45. Na een nieuwe, onafhankelijke beoordeling bleven er 24 artikelen over die we includeerden in de review.

Uitkomstmaten

De primaire uitkomstmaten waren recidivering van de ingegroeide teennagel, vermindering van klachten en hergroei van het verwijderde nagelweefsel. Secundaire uitkomstmaten waren genezingstijd, postoperatieve complicaties (infectie of bloeding), pre- en postoperatieve pijn en patiënttevredenheid.

Resultaten

De 24 onderzoeken die we includeerden hadden in totaal meer dan 2800 deelnemers en betroffen 25 verschillende interventies. In 5 van deze studies werden niet-chirurgische interventies onderzocht,21-25 4 studies gingen over pre- of postoperatieve interventies,17-20 en de overige 16 over chirurgische interventies.8,17,18,24,26-36 Gemiddeld waren er 188 patiënten per onderzoek, verdeeld over 2, 3 of meer armen. In het grootste onderzoek deden 424 patiënten mee, verdeeld over 3 behandelingsarmen. De ‘loss to follow-up’ varieerde van 1 tot 42%.

Risico op bias Voor een klein gedeelte van de items bij de ‘risk of bias’-tabel bestond een goede verklaring voor het hoge risico op bias. Dit kwam vooral doordat de meeste onderzoeken onduidelijk waren over de precieze opzet van het onderzoek en over de follow-up. Het blinderen van patiënten voor conservatieve of chirurgische behandelingen is moeilijk; slechts in 1 onderzoek was de patiënt geblindeerd.

Primaire uitkomstmaat

In geen van de onderzoeken werd naar vermindering van klachten of naar hergroei van het verwijderde nagelweefsel gekeken. We kunnen daarom alleen rapporteren over de primaire uitkomstmaat ‘recidivering van de ingegroeide teennagel’.

Conservatief versus conservatief In het enige onderzoek waar 2 conservatieve behandelingen werden vergeleken, werden na verwijdering van de gutter na 2 weken niet minder recidieven gezien dan bij verwijdering na 3 dagen (relatieve risico (RR): 0,69; 95%-BI: 0,12-3,83).22

Conservatief versus chirurgisch Wij vonden slechts 3 onderzoeken waarin conservatieve behandeling werd vergeleken met een chirurgische behandeling (tabel 1). In 2 studies, waarin gutter-behandeling werd vergeleken met chirurgische behandelingen (wigexcisie, radicale excisie nagelrand en rotational-flap-techniek), waren de gepoolde chirurgische behandelingen effectiever dan de gutter-behandeling (RR: 0,63; 95%-BI: 0,47-0,85).24,25 In het onderzoek waarin orthonyxie werd vergeleken met partiële nagelresectie werd geen significant verschil gevonden (RR: 0,89; 95%-BI: 0,77-1,04).23

Figuur 5

Chirurgische behandeling mét versus zonder chemische ablatie In 10 van de 11 onderzoeken over chirurgische behandelingen met chemische ablatie werd een chirurgische behandeling vergeleken met een chirurgische behandeling in combinatie met fenol en 1 keer met natriumhydroxide (tabel 2). 2 studies hadden niet de primaire uitkomstmaat ‘recidivering van de ingegroeide teennagel’.18,34 Na 6-30 maanden hadden de patiënten in de groep met chemische ablatie minder recidieven dan in de groep zonder chemische ablatie. De chirurgische behandelingen in beide armen waren echter niet hetzelfde, waardoor niet te zeggen is of het minder vaak optreden van een recidief is toe te schrijven aan de toevoeging van de chemische ablatie.8,26-30,32,33,35,36 In slechts 1 onderzoek werd dezelfde chirurgische behandeling met en zonder chemische ablatie (fenol) vergeleken. Partiële nagelextractie met fenol resulteerde in minder recidieven dan partiële nagelextractie zonder fenol (RR: 0,34; 95%-BI: 0,17-0,69).17

Figuur 6

Vergelijking verschillende chirurgische behandelingen In 1 onderzoek werd partiële nagelextractie vergeleken met totale nagelverwijdering; er werd geen verschil in recidieven gevonden (RR: 1,01; 95%-BI: 0,82-1,24).27 Een onderzoek waarin wigexcisie werd vergeleken met de rotational-flap-techniek werden na 12 maanden minder recidieven na wigexcisie gezien (RR: 0,19; 95%-BI: 0,05-0,80).24 Radicale verwijdering van de nagelwal bleek ook minder recidieven te geven dan de rotational-flap-techniek (RR: 0,17; 95%-BI: 0,04-0,72). Er was geen verschil tussen wigexcisie en radicale verwijdering van de nagelwal (RR: 1,13; 95%-BI: 0,17-7,53).24

Vergelijking verschillende chirurgische behandelingen met chemische ablatie In het onderzoek waarin partiële nagelextractie met fenol werd vergeleken met wigexisie met fenol werd geen verschil in het aantal recidieven gezien (RR: 10,50; 95%-BI: 0,58-190,65).30 In een ander onderzoek zag men ook geen verschil in recidieven tussen partiële nagelextractie met toevoeging van natriumhydroxide in vergelijking met partiële nagelextractie met fenol.31

Secundaire uitkomstmaten

Conservatieve behandelingen In 1 onderzoek werd naar patiënttevredenheid gekeken.21 Na het dragen van orthonyxiebeugels gedurende 4 maanden werd 6 maanden na behandeling een significant verschil gezien ten gunste van orthonyxie. De patiënttevredenheid bij deze behandeling was na 6 maanden 60% vergeleken met 14% bij de andere conservatieve nagelverzorging (wegknippen van een stuk nagelrand, verwijderen van weefsel bij de laterale nagelwal en verbinden met speciaal gaas) (RR: 4,20; 95%-BI: 1,82-9,77).21

Chirurgische behandelingen Voor de secundaire uitkomstmaten ‘genezingstijd’ en ‘postoperatieve complicaties’ werden geen relevante verschillen tussen de onderzochte behandelingen gevonden. In 1 onderzoek was er een significant verschil voor postoperatieve pijn: de groep die behandeld was met fenol gebruikte minder analgetica dan de groep die wigexcisie onderging (RR: 0,36; 95%-BI: 0,25-0,54).32

Pre- en postoperatieve interventies In de 4 onderzoeken waarin een pre- of postoperatieve behandeling werd onderzocht was er geen verschil in het risico op postoperatieve infecties of pijn, of in een snellere tijd tot genezing.17-20

Beschouwing

In deze Cochrane-review vonden wij dat chirurgische behandelingen effectiever zijn dan conservatieve behandelingen op de primaire uitkomstmaat ‘recidivering van de ingegroeide teennagel’. In 1 onderzoek werd gezien dat orthonyxie op de secundaire uitkomstmaat ‘patiënttevredenheid’ het beter doet dan een andere conservatieve nagelbehandeling. Het toevoegen van fenol aan een chirurgische behandeling lijkt effectief. Er was echter maar 1 onderzoek waarin de chirurgische behandeling gelijk was, waardoor het gevonden verschil kan worden toegeschreven aan de toevoeging van fenol. Het lijkt waarschijnlijk dat een meer invasieve chirurgische interventie door het toevoegen van fenol effectiever is in het voorkómen van recidieven dan een minder invasieve chirurgische interventie met toevoeging van fenol.

We includeerden alleen RCT’s. Dit heeft als voordeel dat de review is gebaseerd op hoogstaand onderzoek. Het nadeel is echter dat met name onderzoeken waarin niet werd gerandomiseerd, zijn uitgevallen. Mede hierdoor kunnen we maar in beperkte mate iets zeggen over de effectiviteit van niet-chirurgische behandelingen.

Conservatieve behandelingen worden geacht voldoende effectief te zijn voor stadium I en II, de stadia waarin de huisarts en podotherapeut de ingegroeide teennagel vaak zien. Wanneer er sprake is van stadium III, lijkt een chirurgische interventie meer voor de hand te liggen. In geen van de bestudeerde onderzoeken werd dit onderscheid naar stadiëring echter gemaakt. Voor vervolgonderzoek is het van belang om onderscheid te maken in stadium van ernst en om na te gaan hoe effectief conservatieve behandelingen zijn bij de minder ernstige vormen van ingegroeide teennagels.

Aanbevelingen

Nieuw onderzoek is nodig om de plaats van conservatieve behandelingen bij de behandeling van stadium I en II ingegroeide teennagels te bepalen. Daarnaast dient de toegevoegde waarde van chemische ablatie bij chirurgische behandeling op het risico op recidivering vastgesteld te worden. Als laatste is nieuw onderzoek nodig om uitkomstmaten als ‘tijd tot genezing’ en ‘patiënttevredenheid’ in kaart te brengen.

Conclusie

Uit deze Cochrane-review blijkt dat chirurgische behandeling van een ingegroeide teennagel effectiever is in het voorkómen van een recidief dan een niet-chirurgische behandeling. Partiële nagelextractie met fenol is een effectieve chirurgische behandeling; deze wordt veel toegepast in de huisartspraktijk. Pre- of postoperatieve behandelingen zijn niet effectief.

Leerpunten

  • Een ingegroeide teennagel gaat niet vanzelf over en vereist behandeling; dit kan op verschillende manieren gebeuren.

  • Chirurgische ingrepen zijn effectiever dan niet-chirurgische ingrepen in het voorkómen van een recidief van een ingegroeide teennagel.

  • De toevoeging van fenol aan een chirurgische ingreep verkleint het risico op recidivering van een ingegroeide teennagel.

  • Pre- of postoperatieve behandeling van een ingegroeide teennagel is niet effectief.

Literatuur
  1. Park DH, Singh D. The management of ingrowing toenails. BMJ. 2012;344:e2089 Medline. doi:10.1136/bmj.e2089

  2. Rounding C, Bloomfield S. Surgical treatments for ingrowing toenails. Cochrane Database Syst Rev. 2005;(2):CD001541 Medline.

  3. Van der Linden MW, Westert GP, de Bakker DH, Schellevis FG. Tweede Nationale Studie naar ziekten en verrichtingen in de huisartspraktijk: klachten en aandoeningen in de bevolking en in de huisartspraktijk. Utrecht: Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL); 2004. Link

  4. Heidelbaugh JJ, Lee H. Management of the ingrown toenail. Am Fam Physician. 2009;79:303-8 Medline.

  5. Lloyd-Davies RW, Brill GC. The etiology and out-patient management of ingrowing toe-nails. Br J Surg. 1963;50:592-7. doi:10.1002/bjs.18005022407

  6. Günal I, Kosay C, Veziroglu A, Balkan Y, Ilhan F. Relationship between onychocryptosis and foot type and treatment with toe spacer. A preliminary investigation. J Am Podiatr Med Assoc. 2003;93:33-6 Medline.

  7. DeLauro NM, DeLauro TM. Onychocryptosis. Clin Podiatr Med Surg. 2004;21:617-30 Medline. doi:10.1016/j.cpm.2004.05.009

  8. Gerritsma-Bleeker CLE, Klaase JM, Geelkerken LH, Hermans J, van Det RJ. Partial matrix excision or segmental phenolization for ingrowing toenails. Arch Surg. 2002;137:320-5 Medline. doi:10.1001/archsurg.137.3.320

  9. Cox HA, Jones MRO. Direct extension osteomyelitis secondary to chronic onychocryptosis. Three case reports. J Am Podiatr Med Assoc. 1995;85:321-4 Medline.

  10. Schulte KW, Neumann NJ, Ruzicka T. Surgical Pearl: Nail splinting by flexible tube--A new noninvasive treatment for ingrown toenails. J Am Acad Dermatol. 1998;39:629-30 Medline. doi:10.1016/S0190-9622(98)70013-1

  11. Larsen K. Ortonyksi. Negleregulering. Ugeskr Laeger. 1971;133(38):1867-1868 Medline.

  12. Antrum RM. Radical excision of the nailfold for ingrowing toenail. J Bone Joint Surg Br. 1984;66:63-5. Medline

  13. El-Shaer WM. Lateral fold rotational flap technique for treatment of ingrown nail. Plast Reconstr Surg. 2007;120:2131-3 Medline. doi:10.1097/01.prs.0000264656.75619.f2

  14. Winograd AM. A modification in the technic of operation for ingrown toenail. J Am Med Assoc. 1929;92:229-30. doi:10.1001/jama.1929.92700290001011

  15. Zadik FR. Obliteration of the nail bed of the great toe without shortening the terminal phalanx. J Bone Joint Surg Br. 1950;32:66-7.

  16. Ross WR. Treatment of the ingrown toenail and a new anesthetic method. Surg Clin North Am. 1969;49:1499-1504 Medline.

  17. Bos AMC, van Tilburg MWA, van Sorge AA, Klinkenbijl JHG. Randomized clinical trial of surgical technique and local antibiotics for ingrowing toenail. Br J Surg. 2007;94:292-6. doi:10.1002/bjs.5691

  18. Reyzelman AM, Trombello KA, Vayser DJ, Armstrong DG, Harkless LB. Are antibiotics necessary in the treatment of locally infected ingrowing toenails? Arch Fam Med. 2000;9:930-2 Medline. doi:10.1001/archfami.9.9.930

  19. Dovison R, Keenan AM. Wound healing and infection in nail matrix phenolisation wounds. Does topical medication make a difference? J Am Podiatr Med Assoc. 2001;91:230-3 Medline.

  20. McIntosh CD, Thomson CE. Honey dressing versus paraffin tulle gras dressing following toenail surgery. J Wound Care. 2006;15:133-6 Medline.

  21. Beck J, Nielsen J. Ortonyksi kontra konservativ behandling ved unguis incarnatus hallucis. Ugeskr Laeger. 1984;146:3537-8 Medline.

  22. Kim YJ, Ko JH, Choi KC, Lee CG, Lim KJ. Nail-splinting technique for ingrown toenails: The therapeutic effects and the proper removal time of the splint. Dermatol Surg. 2003;29:745-8 Medline. doi:10.1046/j.1524-4725.2003.29182.x

  23. Kruijff S, van Det RJ, van der Meer GT, van den Berg ICMAE, van der Palen J, Geelkerken RH. Partial matrix excision or orthonyxia for ingrowing toenails. J Am Coll Surg. 2008;206:148-53 Medline. doi:10.1016/j.jamcollsurg.2007.06.296

  24. Perry EP, O’Malley S, McGowan B, Cullimore G, Watkin DFL. A comparison of four nail-conserving procedures for ingrowing toenail. Br J Surg. 1984;71:912.

  25. Wallace WA, Milne DD, Andrew T. Gutter treatment for ingrowing toenails. BMJ. 1979;2:168-71 Medline. doi:10.1136/bmj.2.6183.168

  26. Morkane AJ, Robertson RW, Inglis GS. Segmental phenolization of ingrowing toenails: a randomized controlled study. Br J Surg. 1984;71:526-7 Medline. doi:10.1002/bjs.1800710718

  27. Greig JD, Anderson JH, Ireland AJ, Anderson JR. The surgical treatment of ingrowing toenails. J Bone Joint Surg Br. 1991;73:131-3 Medline.

  28. Sykes PA, Kerr R. Treatment of ingrowing toenails by surgeons and chiropodists. Chiropodist (Lond). 1988;43:224.

  29. Shaath N, Shea J, Whiteman I, Zarugh A. A prospective randomized comparison of the Zadik procedure and chemical ablation in the treatment of ingrown toenails. Foot Ankle Int. 2005;26:401-5 Medline.

  30. Issa MM, Tanner WA. Approach to ingrowing toenails: the wedge resection/segmental phenolization combination treatment. Br J Surg. 1988;75:181-3 Medline. doi:10.1002/bjs.1800750232

  31. Gem MA, Sykes PA. Ingrowing toenails: studies of segmental chemical ablation. Br J Clin Pract. 1990;44:562-3 Medline.

  32. Van der Ham AC, Hackeng CA, Yo TI. The treatment of ingrowing toenails. A randomised comparison of wedge excision and phenol cauterisation. J Bone Joint Surg Br. 1990;72:507-9 Medline.

  33. Anderson JH, Greig JD, Ireland AJ, Anderson JR. Randomized, prospective study of nail bed ablation for recurrent ingrowing toenails. J R Coll Surg Edinb. 1990;35:240-2 Medline.

  34. Fernández AG, Enríquez MJ. Onychoriptosis: a comparative study of postoperatory lateral partial matricectomy vs lateral partial matricectomy with phenol. Dermatología Rev Mex. 2006;50:87-93.

  35. Leahy AL, Timon CI, Craig A, Stephens RB. Ingrowing toenails: improving treatment. Surgery. 1990;107:566-7 Medline.

  36. Varma JS, Kinninmonth AW, Hamer Hodges DW. Surgical wedge excision versus phenol wedge cauterisation for ingrowing toenail. A controlled study. J R Coll Surg Edinb. 1983;28:331-2 Medline.

Auteursinformatie

*Dit onderzoek werd eerder gepubliceerd in Cochrane Database of Systematic Reviews (2012;4:CD001541) met als titel ‘Interventions for ingrowing toenails’. Afgedrukt met toestemming.

Leids Universitair Medisch Centrum, afd. Public Health & Eerstelijnsgeneeskunde, Leiden.

Dr. J.A.H. Eekhof en dr. A. Knuistingh Neven, huisartsen-epidemiologen; drs. B. van Wijk, huisarts in opleiding.

VUmc, afd. Huisartsgeneeskunde en ouderengeneeskunde, EMGO+, Amsterdam.

Dr. J.C. van der Wouden, socioloog.

Contact dr. J.A.H. Eekhof (j.a.h.eekhof@lumc.nl)

Verantwoording

Belangenconflict: er zijn belangen gemeld (zie www.ntvg.nl, zoeken op A5403; klik op ‘Belangenverstrengeling’). Financiële ondersteuning voor dit artikel: geen gemeld.
Aanvaard op 16 september 2012

Gerelateerde artikelen

Reacties