Basisbegrippen in de farmacokinetiek die iedere arts zou moeten kennen

23-01-2009
Johannes H. Proost, Frits Moolenaar en Pieter A. de Graeff

Farmacokinetiek speelt vaak een beslissende rol bij het therapeutisch succes van de farmacotherapie.

Tot de basisbegrippen van de farmacokinetiek behoren absorptie, absorptiesnelheid, biologische beschikbaarheid, ‘first pass’-effect, distributie, biofase, verdelingsvolume, metabolisatie en excretie.

De geneesmiddelconcentratie in de biofase, de plaats in het lichaam waar het beoogde effect tot stand moet komen, wordt bepaald door de toegediende dosis en de doseringsfrequentie, maar daarnaast door de biologische beschikbaarheid en de klaring.

Kennis van de basisbegrippen van de farmacokinetiek en de processen die betrokken zijn bij de absorptie, verdeling, metabolisatie en excretie van geneesmiddelen is voor iedere arts noodzakelijk. Daarmee kan hij of zij namelijk voor een individuele patiënt de dosering bepalen en deze aanpassen aan de specifieke omstandigheden zoals leeftijd, geslacht, gewicht, comorbiditeit (vooral gestoorde nier- of leverfunctie) en comedicatie.

Er komt daarnaast steeds meer farmacogenetische informatie beschikbaar, waarmee de medicatie en de dosering kunnen worden afgestemd op de specifieke genetische kenmerken van de individuele patiënt.