Acute nierinsufficiëntie bij combinatie RAAS-remmer en dehydratie

Two men (61 and 81 years old) with mild impaired kidney function developed acute renal failure due to dehydration combined with the use of inhibitors of the renin-angiotensin-aldosterone system (RAAS). After rehydration, correction of hyperkalaemia and stopping RAAS-inhibition and diuretics, they recovered completely. Many patients using RAAS-inhibitors have impaired renal function. In the case of dehydration due to gastroenteritis or prolonged fever they risk developing acute renal failure. The high risk groups are elderly patients, patients with atherosclerosis or heart failure and those with co-medication of diuretics or NSAIDs. The underlying mechanism is that the normal pathways to protect kidney perfusion in case of hypovolaemia are blocked by the use of RAAS-inhibitors or NSAIDs. In the case of dehydration in patients with chronic kidney disease using RAAS-inhibitors, serum creatinine and potassium levels should be monitored. Temporary discontinuation of RAAS-inhibitors or diuretics is often necessary.

Conflict of interest: non declared. Financial support: non declared.

Dames en Heren,

Veel patiënten met een chronisch verminderde nierfunctie gebruiken geneesmiddelen die het renine-angiotensine-aldosteronsysteem (RAAS) remmen. Voorbeelden hiervan zijn ACE–remmers en angiotensine-II-antagonisten. RAAS-remmers hebben op termijn een beschermende werking op de nierfunctie, maar het is bekend dat de nierfunctie eerst kan verslechteren.1 Daarom adviseert de multidisciplinaire richtlijn ‘Cardiovasculair risicomanagement’ van het NHG om vóór en na het starten van behandeling met een RAAS-remmer de serumcreatinineconcentratie te controleren.2

Het is minder bekend dat patiënten met een verminderde nierfunctie die RAAS-remmers gebruiken, een acute nierfunctieverslechtering kunnen krijgen, bij intercurrente ziektes die gepaard gaan met dehydratie. De 2 ziektegeschiedenissen in deze klinische les illustreren deze minder bekende kant van RAAS-remmers.

Patiënt A, een 61-jarige man, had een uitgebreide medische voorgeschiedenis: diabetes mellitus type 2, hypertensie, een onderwandinfarct, een coronaire bypassoperatie, hartfalen, een obstructief slaapapneusyndroom en mogelijk epilepsie. Zijn nierfunctie was matig met serumcreatininewaarden rond de 150 μmol/l en een geschatte…