Over diagnostiek en overdiagnostiek

In clinical reasoning a first working hypothesis is based on clinical history and physical examination. In a significant number of patients, a posterior risk of disease after this first clinical part is either low enough to follow a wait-and-see policy or high enough to start treatment. Only in the case of ‘clinical indecision’ are additional diagnostic modalities needed. New diagnostic modalities (CT, MRI, ultrasonography) have emerged rapidly in the past decades and their (irrational) use has increased accordingly. Improper use of new or current diagnostic modalities will increase the risk of overdiagnosis and of unnecessary health care costs, and might even cause harm to the patient. A rational utility of additional diagnostic modalities should be the basis of clinical reasoning. Proper use of diagnostic modalities has proven its value in medicine and thus for patients. The use of routine additional diagnostics, however, should raise suspicion in all physicians.

Conflict of interest and financial support: none declared.

Diagnostiek is de start van het klinisch redeneren en daarmee van ons geneeskundig handelen. De basis van goede diagnostiek is een adequate anamnese en een gericht lichamelijk onderzoek. Al in de bachelorfase van de studie geneeskunde wordt veel aandacht besteed aan deze aspecten. Door klinisch redeneren wordt een eerste werkhypothese opgesteld op basis van een combinatie van bevindingen bij anamnese of lichamelijk onderzoek. Er wordt gezocht naar een bekend of herkenbaar klinisch patroon.

Zeker in de huisartsgeneeskunde is bij een belangrijk deel van de patiënten na anamnese en lichamelijk onderzoek, een achterafkans op ziekte te bepalen die hoog genoeg is om een gerichte behandeling in te zetten of laag genoeg om een afwachtend beleid voor te stellen of te rechtvaardigen. In het geval van klinische onzekerheid (‘clinical indecision’) zal aanvullende diagnostiek in de vorm van laboratoriumonderzoek, beeldvormende diagnostiek of functieonderzoek, of een diagnostische verwijzing naar de tweede lijn nodig zijn…