* Een deel van dit onderzoek werd eerder gepubliceerd in de Annals of Family Medicine (2009;7:555-8), met als titel ‘Accuracy of monofilament testing to diagnose peripheral neuropathy: a systematic review’. Afgedrukt met toestemming.
Academisch Medisch Centrum/Universiteit van Amsterdam, afd. Huisartsgeneeskunde, Amsterdam.
Drs. J. Dros, huisarts-onderzoeker; drs. A. Wewerinke, huisarts; dr. G. ter Riet, arts-epidemioloog; prof.dr. H.C. van Weert, huisarts-onderzoeker
Verantwoording
Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: Dit onderzoek werd financieel ondersteund door ZonMw (subsidie nr. 4200.0018); ZonMw had geen bemoeienis met de opzet van het onderzoek, de verzameling, analyse en interpretatie van de gegevens, en het opstellen en publiceren van het definitieve manuscript.
Aanvaard op 23 januari 2011
Filamenten en Neuropathie: Minder goed dan gedacht?
In het NTvG van 9 April j.l. wordt ruim aandacht gegeven aan het gebruik van monofilamenten in de diagnostiek van neuropathie, toegespitst op de diabetische neuropathie.Naast het geplaatste artikel, een bewerking van een Engelstalige publikatie, geven een redakteur en de opmaker van het tijfschrift (front cover) aandacht aan dit kennelijk van groot belang geachte onderwerp.Maar gaat het in dit artikel en de vele aangehaalde artikelen om de diagnostiek van de neuropathie? Ons inziens gaan de auteurs voorbij aan de conclusies van het oorsponkelijke onderzoek: het 10 gm filament is een bruibaar instrument voor de screening van patiënten die risico lopen op een voet ulcus omdat zij verlies hebben van beschermende sensibiliteit..1 Het 10 gm filament mag en moet niet gebruikt worden om vast te stellen of er sprake is van een beginnende neuropathie. De auteurs geven aandacht aan de lepra neuropathie waarbinnen het baanbrekende werk gedaan is naar het gebruik van filamenten. Voor het bepalen van een neuropathie wordt in veel lepraprojecten en in een door het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) gecoordineerd multi-centre onderzoek naar de vroegdiagnostiek en behandeling van klinische neuropathie een filament van 2 gm gebruikt voor de voet. Onderbouwing voor het gebruik van monofilamenten werd recent geleverd in een multi-centre prospectieve cohort study (INFIR) (2). Het vaststellen of er beschermende sensibiliteit is dient een ander doel dan het diagnosticeren van een beginnende neuropathie. Het INFIR onderzoek toonde aan dat hiervoor zelfs een 2 gm filament niet toereikend is, aangezien de nodige patiënten met afwijkingen in zenuwgeleiding of temperatuurperceptie werden gemist. Het niet kunnen voelen van dit filament heeft echter wel een hoge specificiteit voor neuropathie; bijna alle patiënten die dit niveau niet konden voelen hadden ook afwijkingen in één of meer andere neurologische tests.
JW Brandsma, PhD.Study manager, TENLEP project (Treatment of Early Neuropathy in LEProsy)
EB Post, MD MSc, study coordinator TENLEP, KIT
WH van Brakel, MD MSc PhD.Head Leprosy Unit, KIT
Birke JA, Sims DS. Plantar sensory threshold in the ulcerative foot. Lepr Rev. 1986;57:261-7
Brakel WH, Nicholls PG, Wilder-Smith EP, Das L, Barkataki P, Lockwood DNJ. Early diagnosis of neuropathy in leprosy-comparing diagnostic tests in a large prospective study. PloS (Neglected Tropical Diseases) 2008,2 (4):1-12
Monofilamenten en de richtlijnen
Het uiteindelijke doel van de door u genoemde richtlijnen is uiteraard om ulcera aan de
voeten te voorkomen. Het zou in dit verband misschien een betere onderzoeksvraag zijn of en zo ja in welke mate het onderzoek met de monofilamenten hiertoe een bijdrage kan leveren.
Willem van der Krol, Leeuwarden