Een minder alledaags dilemma; hoever reikt goed hulpverlenerschap wanneer je patiënt niet komt opdagen voor chemotherapie? Een vraag zonder zwart-witantwoord heb ik geleerd. Op de afdeling hematologie hadden we een patiënt met leukemie, die opgenomen moest worden voor haar tweede chemokuur, maar in de gevangenis bleek te zitten. Verrassend genoeg was dit slechts een kleine horde in het verhaal, want de patiënt werd vrijgelaten en een dagvaarding zou later volgen. De grote horde was dat ze vervolgens spoorloos verdwenen en onbereikbaar was, wat doe je dan?
Vaak besproken zijn de rechten van de patiënt, maar deze casus deed mij afvragen, wat zijn de plichten van de zorgverlener? Het recht heeft mij altijd geboeid. Zo heb ik nog steeds, heden decoratief, de wettenbundels van mijn minor rechten in de kast staan. Eenmaal afgestoft, kon ik de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) induiken.
‘De hulpverlener moet bij zijn werkzaamheden de zorg van een goed hulpverlener in acht nemen (...) voortvloeiende uit de voor hulpverleners geldende professionele standaard’, beter bekend als artikel 453 uit de WGBO. Weinig concreet, als je het mij vraagt. Helaas nog geen antwoord op mijn vraag. Een uitstapje naar de afdeling recht en ethiek volgde.
De patiënt was eerder een maand opgenomen geweest voor de eerste kuur, met daarbij tekst en uitleg over het vervolg van de behandeling. Daarnaast zijn er meerdere pogingen gedaan om de patiënt en haar contactpersonen te bereiken, telefonisch en schriftelijk. Helaas zonder gehoor. De patiënt stond niet ingeschreven bij een huisarts.
Conclusie, in deze casus is alles binnen het redelijke gedaan om te proberen contact met de patiënt te krijgen. Ze was wilsbekwaam ter zake en voldoende geïnformeerd over de ziekte en de nodige behandeling. Belangen van patiënt en zorgverlener mogen verschillen, waarbij die van de patiënt in deze casus geldend zijn. Iemand mag een gevaar voor zichzelf zijn, als dit een weloverwogen besluit is bij een geïnformeerde en wilsbekwame patiënt, wat zij was.
Als dokter voelt het niet juist, maar we zijn immers in beginsel zorgverleners, geen zorgverplichters.
Tim Krans (26) studeerde geneeskunde in Groningen. Sinds begin 2025 is hij werkzaam als basisarts bij interne geneeskunde, nu in Leiden.