Soms vraag ik me af wat we willen behandelen: de patiënt of de aandoening?
Ingewikkelde casus zijn die waar zorg voor de patiënt en het behandelen van de aandoening op gespannen voet staan met elkaar. Een ziekte is geen losstaand fenomeen, maar zit vast aan een patiënt. En de patiënt, dat is een mens met gevoelens, ervaringen en wensen.
Neem het voorbeeld van Lieke Marsman, de eerder dit jaar overleden dichter. Zij kreeg de diagnose kanker en er bleek niks meer aan te doen. Vervolgens wilde Lieke haar eigen arm laten amputeren om haar levensduur te rekken. Bijna elke arts weigerde. Iets met zinnige zorg en de patiënt tegen zichzelf in bescherming nemen.
Toen ik dat hoorde, schrok ik. Zowel van het feit dat een patiënt haar arm wil laten afzetten, als de artsen die steevast weigerden. Uiteindelijk is Liekes arm geamputeerd en heeft ze nog een paar maanden geleefd. In de media vertelde ze blij te zijn geweest met die beslissing.
Maar wat is goede zorg? Is dat wanneer we de kanker behandelen en alle risico’s voor de patiënt vermijden? En ondertussen de zorgkosten voor de maatschappij drukken door zo min mogelijk interventies te plegen (je kunt mensen en middelen immers maar één keer inzetten)? Of is dat wanneer je de patiënt helpt, passend naar diens levensfilosofie?
‘Een sneetje in de vinger is doorgaans nooit een probleem, tenzij de patiënt violiste is’
Ergens ben ik geneigd om te zeggen: dat laatste. Hoewel het als arts vreselijk moet zijn om deze vraag te krijgen van een jonge patiënt, en misschien nog vreselijker om dan de nee te moeten verkopen, is het wel belangrijk om mee te nemen. Zoals je in de eerste les consultvoering leert: wat is de hulpvraag?
Hoewel deze casus een extreem voorbeeld is, komt het op microniveau elke dag voor in de spreekkamer. Verlies van zicht is een onoverkomelijk probleem als de patiënt werkt als taxichauffeur. Een sneetje in de vinger is doorgaans nooit een probleem, tenzij de patiënt violiste is. Kortom, wat een ziekte is, verschilt per patiënt, en hoe zij door de dokter geholpen wil worden verschilt nog meer!
Vera Liselotte Broek (30) studeert Biomedische wetenschappen (Leiden), Conservatorium (altviool) en Geneeskunde (UvA). Meestal te vinden in het ziekenhuis, een concertzaal of op de ijsbaan.