Van gen naar ziekte; PKHD1 en recessief erfelijke cystennieren

– Autosomal recessive polycystic kidney disease (ARPKD) is a severe form of polycystic kidney disease characterised by enlarged kidneys and congenital hepatic fibrosis. The disease has an incidence of 1:7000-1:20,000 and is caused by mutations in the PKHD1 gene, which under normal conditions produces the protein fibrocystin, also named polyductin. This protein may be a transmembrane receptor or ligand that plays a role in collecting duct and biliary differentiation. The major site of expression is the primary cilium, and in particular the basal body of the cilium, underlining a link between aberrant cilial function and cystogenesis. Prenatal diagnostics is possible using DNA analysis or ultrasonography.

Ned Tijdschr Geneeskd 2005;149:463-6

Inleiding

de ziekte

Sterk vergrote, echorijke nieren bij de foetus, toevallig opgemerkt tijdens structureel echo-onderzoek van de zwangere, vormen de meest voorkomende presentatie van recessief erfelijke cystennieren. Vaak is er weinig of geen vruchtwater, hetgeen bij het kind kan leiden tot de Potter-sequentie, een complex van afwijkingen door gebrek aan bewegingsvrijheid van de foetus: hypertelorisme, afgeplatte neus, retrognathie, laagstaande oren, artrogrypose van handen en voeten, en longhypoplasie. Circa 30 van de aangedane neonaten sterft kort na de geboorte door longhypoplasie.1

Figuur 1a en b toont de nieren van een 4 dagen na de partus overleden kind. De mate van cystenvorming in de nieren is echter variabel en wanneer er voldoende urineproductie is, treden bovengenoemde afwijkingen niet op en kan het kind levend geboren worden.

Bij kinderen die de neonatale periode overleven, ontstaat nierfalen vaak in het eerste decennium. Sterfte en mortaliteit zijn vooral een gevolg van systemische hypertensie, nierfalen…