artikel
Soms begrijpt je lijf eerder wat er speelt dan je hoofd. Wanneer de wind buiten aanvoelt als een föhn op je gezicht, bijvoorbeeld. Code rood. Stilte op straat… Ineens dendert abstracte klimaatontwrichting glashelder je spreekuur binnen.
Op 26 juni kreunt mijn wijk onder een temperatuur van 38 °C. Een hittegolf die in Nederland ruim 900 mensenlevens eist. In de praktijk zien we wie het meest te verduren krijgt: de timmerman, de COPD’er, de pasgeborene in een slecht geïsoleerd huis. Zelf ben ik, met een trappelend leventje van 29 weken in mijn buik, dankbaar voor mijn zittende beroep met airco.
Het klimaat is niet woke of inclusief. Het klopt opvallend selectief aan. In de Eindhovense wijk Het Ven liep de gevoelstemperatuur op tot 47 °C, terwijl het verderop in de Wielewaal 19 °C (!) koeler bleef – dankzij parken en minder stenen.
‘Het klimaat is niet woke of inclusief: het klopt opvallend selectief aan’
Ook in de winter raakt klimaatverandering vooral armere huishoudens. Nattere winters veroorzaken meer schimmelvorming in slecht geïsoleerde woningen. Dat leidt tot meer longklachten, reumaklachten (door kou) en verhoogd medicijngebruik. Juist deze huishoudens leven in goedkopere woningen, bijvoorbeeld langs de snelweg, waar ook luchtvervuiling, verkeerslawaai en financiële stress vaker voorkomen. Zulke stressfactoren vergroten de behoefte aan snelle calorieën. Zo raken gezondheid, inkomen, leefstijl en klimaat met elkaar verstrikt.
Die verwevenheid is lang niet altijd bekend. Riane van Sterk uit Armoede legde mij uit: ‘We zijn aan het overléven. Toen mijn dochter met de ambulance naar het ziekenhuis werd gereden met een astma-aanval door de schimmel op de ramen, kende ik de relatie met klimaatverandering niet.’
Ze adviseert ons: ‘Zíé de armoede. Vraag ernaar: hoe woont u? Hoe werkt u? Komt u rond? Oordeel niet. En verwijs door naar een schuldenloket of energiehulp.’
En wat betreft klimaatoplossingen: de rijkste 1% ter wereld (onder wie veel Nederlandse artsen) stoot evenveel uit als de armste 66%. Daarvan valt veel te leren. Riane licht toe: ‘Wij geven om de aarde, al wordt ons duurzaam doen vaak financieel gedreven. Bovendien: als een politicus zegt dat we minder vlees moeten eten, voelt dat als het kwijtraken van nóg iets. Maar wanneer jij als arts uitlegt dat bonen beter zijn voor de gezondheid, ontstaat een heel ander gesprek.’
Reacties