Wat gaan alle ‘oranje leeuwen’ nu toch doen met al die toeters en pruiken? Beide en de verloren finale lijken me oorzaken van ernstige hoofdpijn voor fanatieke voetbalsupporters. Weer 32 jaar wachten op een niet uitkomende droom, dat moet voor velen toch nauwelijks te verteren zijn. Voetbal is weliswaar geen nieuwe religie, maar groepsgevoel is wel besmettelijk. Normaal kijk ik nooit – ik zal het maar eerlijk bekennen –, maar vanwege het rare gevoel dat er bij een WK-finale iets historisch gebeurt, heb ik toch gekeken.

De magie van de verwachting, de magie van geloof in hologrammen, voorspellende octopussen en stammenstrijd zijn niet alleen voer voor cultuurfilosofen en sociologen. Op veel kleinere schaal zien we elke dag in onze spreekkamers dezelfde fenomenen. Jarenlang geloven we in het bestaan van aandoeningen en we bedenken er verklaringen voor, die achteraf niet kloppen (bl. 1376). De verwachting dat middelen helpen of juist niet helpen, zit de ...