Zoeken naar medische informatie

Inleiding

Zoeken naar medisch wetenschappelijke informatie is al jarenlang onderdeel van de medische opleiding en van de dagelijkse medische praktijk, maar kent desondanks de nodige uitdagingen. Allereerst natuurlijk de grote hoeveelheid aan bronnen en de nog veel grotere toename van het aantal wetenschappelijke artikelen, maar ook persoonlijke zoekvaardigheden en veranderingen in zoekmachines spelen een rol. Zowel ervaren als beginnende artsen worstelen regelmatig met het snel vinden van de juiste informatie. In dit artikel geven we uitleg en tips om gerichter en efficiënter te kunnen zoeken. Handig om de basiskennis uit de opleiding op te frissen, uit te diepen of na te slaan. Het artikel zal het komende jaar aangevuld worden met nieuwe onderwerpen, zoals bijvoorbeeld impact factors en alternatieve manieren van waardering en de (toekomstige) rol van artificial intelligence (AI) bij het zoeken en selecteren van wetenschappelijke informatie.


Toegang tot informatie – open en betaalde bronnen

In dit artikel ligt de nadruk op open bronnen (zoals PubMed en Google Scholar), zodat alle lezers met de tips aan de slag kunnen. Voor bepaalde doeleinden is het gebruik van open bronnen alleen onvoldoende, denk daarbij bijvoorbeeld aan het zoeken voor een systematische review. Er zal daarom ook verwezen worden naar betaalde bronnen, die alleen toegankelijk zijn in universiteiten, grotere (opleidings)ziekenhuizen en onderzoeksinstituten, waar een bibliotheek aanwezig is.
Ook als je gebruik maakt van open bronnen, loop je regelmatig tegen een betaalmuur van de uitgever aan wanneer je de volledige tekst van een artikel wilt openen. Als dat een aantal keer gebeurt, neemt je motivatie om verder te zoeken al snel af. In de sectie ‘hoe vind ik de volledige tekst‘ [interne link] vind je daarom een handig stappenplan om de volledige tekst van artikelen te bemachtigen. 

Specialisten in zoeken

De tips en handreikingen in dit artikel helpen je op weg in je zoektocht. Wanneer het voor het doel van de zoekactie belangrijk is om een gestructureerde en reproduceerbare zoekstrategie te gebruiken, is het raadzaam om een specialist op het gebied van literatuuronderzoek te betrekken: een informatiespecialist. Deze informatiespecialisten werken in de bibliotheek (ook wel kenniscentrum, kennis- & informatiecentrum of mediatheek) van een (universiteits)ziekenhuis of (onderzoeks)instelling. Wanneer je werkt of leert in een organisatie waar een bibliotheek aanwezig is, kan je daar meer gerichte tips krijgen voor de informatiebronnen die in jouw instelling beschikbaar zijn. Vaak is het ook mogelijk om hulp te krijgen bij het opstellen van zoekstrategieën, cursussen te volgen, etc. Neem dus vooral eens contact op met de bibliotheek in je eigen instelling.
Werk je in een klein ziekenhuis, zorginstelling of praktijk zonder dergelijke mogelijkheden, dan kan je navraag doen bij een universiteitsbibliotheek of een tijdelijke gasttoegang mogelijk is. Soms is het mogelijk om via een bestaand samenwerkingsverband gebruik te maken van een bibliotheek elders. Houd er rekening mee dat universiteiten niet iedereen zomaar toegang kunnen geven i.v.m. contractvoorwaarden met de aanbieders; een inhoudelijke samenwerking zal vaak een belangrijke randvoorwaarde zijn.