Bevolkingsonderzoek naar longkanker is niet het juiste antwoord

Met interesse las ik bovenstaand artikel. Er staan echter fundamenteel onjuiste aannames in dit manuscript die gezien de mogelijke maatschappelijke impact naar mijn mening gerectificeerd moeten worden. Ik deel de mening dat de voor- en nadelen heel goed tegen elkaar afgewogen moeten worden alvorens een beslissing te nemen over invoering van longkankerscreening en dat het uitbannen van roken zeker op langere termijn de enige oplossing is om de longkankerincidentie definitief te doen dalen. De volstrekt onjuiste aanname van 90 in Nederland te voorkomen longkankerdoden per jaar zoals berekend in het artikel van Van Rossum trekt de discussie over het thema implementatie van longkankerscreening echter volledig uit zijn verband. 

Vooral de aanname dat slechts 16% van de 83% longkankergevallen veroorzaakt in rokers actieve zware roker is, is fundamenteel onjuist. De 16% rokers in de betreffende leeftijdsgroep zoals beschreven door het CBS in de geciteerde tabel slaat op het percentage huidige rokers in de algemene bevolking.1 Het percentage rokers (en ex-rokers max 10jr gestopt die ook in aanmerking komen voor screening) binnen de groep door roken veroorzaakte longkanker zal echter vele malen hoger liggen! In de berekening van Van Rossum wordt dus ten onrechte dubbel gecorrigeerd voor de rookstatus en daarmee het voordelige effect van screening onjuist gereduceerd.

Een andere aanname waarover te twisten valt is het mortaliteitsvoordeel van 21% dat gekozen is op basis van een meta-analyse.2 Er zijn aanwijzingen dat dit voordeel veel hoger zal liggen wanneer er over een langere periode periodiek gescreend zal worden; de incidentie van curatief te behandelen vroegstadium longkankers in de follow-up screeningsrondes ligt boven de 80%.3 In mortaliteitscijfers van de gerandomiseerde screeningsstudies is een post-screen bias opgetreden waardoor het uiteindelijke mortaliteitsverschil lager uitvalt. Zo heeft de follow-up in de NELSON studie 10 jaar geduurd, dus 4,5 jaar na de laatste screeningsronde, terwijl we weten dat het screeningsinterval maximaal 2,5 jaar mag zijn om een sterke toename van (vaak laatstadium) interval longkankers te voorkomen.3 Dit issue wordt in het artikel niet benoemd.

In NELSON was het verschil in longkankersterfte 50 gevallen tussen de 6500 personen in de CT groep en 6500 in de controlegroep na een 10-jaars follow-up (156 vs 206).4 Wanneer je dit extrapoleert naar de naar schatting 782.000 zware (ex)-rokers van 60-79 jaar in NL die in aanmerking zouden komen voor screening,5,6 zou dit resulteren in 6000 te voorkomen longkankerdoden per 10 jaar, minstens 600 gevallen per jaar uitgaande van slechts 3 screeningsrondes zoals in NELSON (berekening zie onder). Bij langdurige periodieke screening zal het verschil oplopen tot minstens een 58% longkankerspecifieke mortaliteitsdaling,7 waardoor in NL 1440 sterftegevallen aan longkanker per jaar zouden kunnen worden voorkomen. Een factor 7 tot 16 meer dus dan in het artikel van Van Rossum onjuist gepubliceerd.

---

Berekeningen:

Bevolking NL 60-79 jaar:(5) 3.913.000 personen * 0.2 (20% (ex)-rokers 60-79 jaar)6 = ~782.000 NL die in aanmerking komen voor longkankerscreening (bij leeftijdscriterium 60-79 jaar, nog ter discussie..).

782.000/6500 (aantal deelnemers NELSON CT groep)* 50 (aantal voorkomen longkankersterftegevallen NELSON CT groep) = 6020 longkankerdoden per 10 jaar die kunnen worden voorkomen. Dit betekent minstens 600 sterftegevallen per jaar uitgaande van slechts drie screeningsrondes zoals in NELSON en niet van langdurig periodiek screenen binnen een screeningsprogramma.