Zelfmanagement na CVA verandert van betekenis

Nienke Fleuren
Citeer dit artikel als: Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:C3286

Zelfmanagement is erg belangrijk voor patiënten die een CVA hebben doorgemaakt, maar wat dit begrip precies inhoudt, verandert in de maanden en jaren na de beroerte. In eerste instantie proberen patiënten vooral om te gaan met de medische gevolgen, later verschuift de focus naar het doen van alledaagse activiteiten. Vanaf een jaar na het CVA krijgt ‘zelfmanagement’ geleidelijk aan een meer existentiële betekenis, waarin het gevoel de regie te hebben over het eigen leven centraal staat. Revalidatieprogramma’s zouden met deze verschuivende betekenis – die bij de ene patiënt sneller verloopt dan bij de andere – moeten meebewegen, vindt Ton Satink (BMC Neurol. 2016;16:221).

Satink (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) en collega’s volgden 10 relatief gezonde CVA-revalidanten in de eerste 2 jaar na ontslag naar huis. In 4 à 5 huisbezoeken werden de deelnemers geobserveerd tijdens een dagelijkse activiteit, gevolgd door een uitgebreid interview over zelfmanagement. Kort na ontslag gaven de revalidanten aan dat zij het belangrijk vonden om onafhankelijk te zijn, terwijl zij op latere meetmomenten juist trots waren dat ze gericht hulp konden vragen. De vaardigheden om zich staande te houden in het dagelijks leven en om langzaamaan weer zelf de regie te nemen, ontwikkelden de deelnemers vooral door het doen van alledaagse activiteiten in de thuissituatie.

Omdat het ontwikkelen van verschillenden dimensies van zelfmanagement een individueel, dynamisch en contextueel proces is, adviseren Satink et al. om revalidanten en hun familieleden na ontslag thuis te blijven coachen. In eerste instantie gaat het dan vooral om activiteiten van het dagelijks leven, maar vanaf ongeveer een jaar na ontslag zou het programma zich meer moeten richten op betekenisgeving en het zoeken naar een waardevol leven na het CVA. In hoeverre zo’n programma dit proces versnelt of verbetert, moet echter nog worden onderzocht.

Reacties