Verborgen alcoholreclame op televisie

Nieuws
F. Kievits
M.T. Adriaanse
Citeer dit artikel als
Ned Tijdschr Geneeskd. 2003;147:881-2
Download PDF

‘Friends is sponsored by Baileys’ en ‘Sex and the city is sponsored by Martini’. Of: James Bond, die zijn wodka-martini ‘shaken, not stirred’ drinkt. Deze slogans zullen menig (jeugdig) televisiekijker bekend in de oren klinken. Maar volgens de Stichting Alcoholpreventie (STAP) zijn dit nog overduidelijke vormen van sponsoring. Hoe vaak is niet op subtiele wijze een bier- of colaflesje in beeld, de zogenoemde ‘product placement’? Met andere woorden: hoeveel verborgen alcoholreclame komt er op televisie op ons af, buiten de vele alcoholcommercials in reclameblokken?

Naar aanleiding van die vraag verrichtte STAP in samenwerking met de vakgroep Communicatie van de Universiteit van Amsterdam (UvA) in de periode september-oktober 2002 het onderzoek ‘Verborgen alcoholreclame’.

In de 528 onderzochte programma's, uitgezonden door zowel publieke als commerciële zenders, zijn in totaal 988 verwijzingen aangetroffen. Op de 3 publieke zenders kwamen in 1 week 167 verwijzingen naar alcohol voor en op de 7 commerciële zenders 821. In de onderzochte sportprogramma's en de fictieprogramma's (soaps, dramaseries en films) komen relatief de meeste verwijzingen voor naar alcohol.

In 60,8 van de onderzochte programma's verscheen verborgen alcoholreclame. Het merendeel (ruim 80) van deze verborgen reclame plaatste het gebruik van alcohol in een positieve context. De positieve uitingen hadden betrekking op smaak (23,6), ontspannende werking (24,2), gezelligheid (19,6) en verleiding en seksueel contact (8,3). Bij 9,2 van de verwijzingen werden ook negatieve aspecten van alcoholgebruik in beeld gebracht. Biergebruik was het meest zichtbaar (30), gevolgd door wijn (28) en sterke drank (21,6). Het gebruik van de in populariteit groeiende mixdranken kwam in tv-programma's nog relatief weinig voor. Vrouwen dronken op tv voornamelijk wijn en mannen bier of sterke drank, vooral als zij onder elkaar zijn.

Bij 81 van de onderzochte programma's (8) waren specifieke merknamen van alcoholhoudende dranken duidelijk zichtbaar. De onderzoeker geeft aan dat deze programma's mogelijk zijn gesponsord door de alcoholproducenten, maar het bewijs daarvoor ontbreekt meestal (tenzij de aftiteling de sponsor vermeldt).

Volgens prof. Peter Neijens en dr. Bas van den Putte van de UvA vormt deze studie het ‘eerste onderzoek dat inzicht geeft in het beeld van “alcohol” op de Nederlandse televisie’ (persbericht STAP, 8 april 2003). Neijens en Van den Putte: ‘Het kan niet worden uitgesloten dat het vele vóórkomen van alcohol op tv een effect op alcoholmisbruik heeft. Bewijzen daarvoor ontbreken echter.’

Gerelateerde artikelen

Reacties