Uit de Cochrane Library: routinematig losmaken van de vliezen ('strippen') ter inleiding van de baring bij aterme zwangeren wel effectief, maar niet altijd zinvol
Open

Casuïstiek
11-11-2005
J.V.Th.H. Hamerlynck en S. Middeldorp

Inleiding

Het losmaken van de vliezen (ook wel ‘strippen’ genoemd) bij een aterme zwangere vrouw is een eenvoudige ingreep die buiten het ziekenhuis kan plaatsvinden. Tijdens het vaginaal onderzoek brengt de arts of de verloskundige een vinger in het ostium uteri en maakt met een beweging van de vinger de onderste eipool (de vliezen) rondom los van het onderste uterussegment. Dit kan de baring op gang brengen als gevolg van het effect van de prostaglandinen die door deze interventie lokaal vrijkomen. Zo kan de zwangerschapsduur bekort worden en kan de patiënte een klinische inleiding van de baring door middel van oxytocine of prostaglandine, evenals het kunstmatig breken van de vliezen, bespaard worden.

Doelstelling van de hier besproken systematische review was het vaststellen van de effectiviteit en de veiligheid van het strippen van de vliezen ter inleiding van de baring bij een aterme zwangere.1

methode

Zoekstrategie.

Het onderzoeksregister van de Cochrane Pregnancy and Childbirth Group van 6 juli 2004 werd doorzocht, evenals de literatuurlijsten van daar gevonden relevante publicaties. Dit register bevat klinische trials in alle talen en zonder datumrestrictie.

Selectiecriteria.

Er werden onderzoeken geselecteerd die waren verricht onder vrouwen met een zwangerschap in het derde trimester, waarin de interventie bestond uit het strippen van de vliezen ter rijping van de cervix of ter inleiding van de baring, terwijl in de controlegroep geen interventie plaatsvond, een placebohandeling werd uitgevoerd of een andere, tevoren vastgestelde methode ter inleiding van de baring werd toegepast.

Gegevensverzameling.

Vanwege de complexiteit van de gegevens met betrekking tot wel 25 methoden van inleiding van de baring en met betrekking tot de categorieën waartoe de deelnemende patiënten behoorden (al dan niet sectio caesarea in de voorgeschiedenis; nulli- of multipariteit; intacte of gebroken vliezen; rijpere of minder rijpe cervix), werden de artikelen gesorteerd naar de methode van inleiding en vervolgens naar de categorie vrouwen. De methodologische kwaliteit werd beoordeeld op basis van de wijze van randomiseren en de blindering.

belangrijkste resultaten

De systematische review gaat over 22 studies met een totaal van 2797 vrouwen. In 20 studies werd strippen van de vliezen vergeleken met niet behandelen, in 3 studies met prostaglandine-inleiding en in 1 studie met oxytocine-inleiding (2 studies bevatten 2 vergelijkingen). Na de eerdergenoemde sortering waren er per uitkomstmaat gegevens beschikbaar van 1-18 studies over in totaal 65-2389 patiënten.

Strippen van de vliezen, routinematig toegepast bij vrouwen met een aterme zwangerschap, leidde tot minder zwangerschappen van ? 41 weken (relatief risico (RR): 0,59; 95-BI: 0,46-0,74; ‘number needed to treat’ (NNT): 9; tabel 1) en tot minder zwangerschappen van ? 42 weken (RR: 0,28; 95-BI: 0,15-0,50; NNT: 11; tabel 2). Om een chemische (klinische) inleiding van de baring bij 1 vrouw te voorkómen, zou strippen van de vliezen bij 8 vrouwen toegepast moeten worden (RR: 0,60; 95-BI: 0,51-0,71; NNT: 8).

Er was geen duidelijke aanwijzing voor een verschil in risico op maternale infecties (RR: 1,05; 95-BI: 0,68-1,65) of neonatale infecties (RR: 0,92; 95-BI: 0,30-2,82). Dit heeft wellicht te maken met de bevinding dat het strippen van de vliezen niet leidde tot voortijdig breken van de vliezen (RR: 1,14; 95-BI: 0,89-1,45). Het risico op sectio caesarea was ongeveer gelijk in alle groepen (RR: 0,90; 95-BI: 0,70-1,15). Ongemak tijdens het vaginale onderzoek en andere effecten (bloedverlies, onregelmatige contracties) werden vaker gemeld door de vrouwen van wie de vliezen werden gestript.

conclusie en aanbeveling

Routinematig strippen van de vliezen bij vrouwen met een aterme zwangerschap leidt tot minder serotiene zwangerschappen, zonder het risico te verhogen op sectio, maternale of neonatale infecties of het voortijdig breken van de vliezen.

Strippen van de vliezen ter inleiding van de baring is bij vrouwen met een zwangerschapsduur van 41 of 42 weken dan ook een goede mogelijkheid om het gebruik van chemische (klinische) methoden te verminderen. Bij niet-geselecteerde vrouwen met een probleemloze zwangerschap van 37-40 weken is het nut van het routinematig losmaken van de vliezen twijfelachtig en lijkt deze interventie nauwelijks gerechtvaardigd. Ze kan immers ongemak voor de vrouw teweegbrengen en de oorzaak zijn van vaginaal bloedverlies en onregelmatige contracties. Hierover dient de vrouw geïnformeerd te worden voordat de interventie plaatsvindt, zodat zij kan bijdragen aan de afweging of strippen van de vliezen geïndiceerd of gewenst is.

Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld.

Literatuur

  1. Boulvain M, Stan C, Irion O. Membrane sweeping for induction of labour Cochrane review. Cochrane Database Syst Rev. 2005;(1):CD000451.