Tabak van tabak

Redactioneel
12-01-2017
Johan P. Mackenbach en Yvo Smulders

Het is nu half januari en nog niet te laat voor goede voornemens. Stoppen met roken was er voor vele mensen jarenlang zo een. Wat ons betreft is het tijd voor een radicaler voornemen: volledig afscheid nemen van dit consumentenproduct, dat bij langdurig gebruik de helft tot twee derde van zijn gebruikers doodt.

Nederland is een laatkomer op het terrein van tabaksontmoediging. ‘Antirookdokter’ Meinsma, die in de jaren 60 eenzaam actie voerde, werd nog weggezet als een Don Quichot. Ook een eerste advies van de Gezondheidsraad op dit gebied uit 1975 vond nauwelijks navolging. Terwijl andere landen in de jaren 70 en 80 al een begin maakten met een nationaal antirookbeleid, duurde dat in Nederland tot 1990, toen de eerste Tabakswet onder meer een rookverbod instelde voor openbare gebouwen.

Sindsdien zijn veel maatregelen genomen om roken terug te dringen, maar heeft Nederland zijn achterstand op andere landen nauwelijks ingelopen. Terwijl Nederland meefietste in het peloton, gingen andere landen op kop, in Europa vooral het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Daardoor staat Nederland volgens de Tobacco Control Scale binnen Europa nog steeds op een magere 13e plaats. Duitsland bungelt samen met Oostenrijk onderaan, vermoedelijk door de invloed van een machtige tabaksindustrie aldaar. Maar ook in Nederland heeft deze industrie door de jaren heen een doorslaggevende rol gespeeld in het tegenhouden van maatregelen, door te lobbyen en de publieke opinie te bespelen met subtiele reclamecampagnes.

Inmiddels lijkt het tij enigszins te keren, niet in het minst door een sterker geluid vanuit de medische professie. Veel organisaties en beroepsverenigingen in de gezondheidszorg hebben zich aangesloten bij de Alliantie Nederland Rookvrij en dat geldt sinds kort ook voor het NTvG. Wij dragen onder andere bij door financiële steun te geven aan een rechtszaak die door een roker is aangespannen tegen de tabaksindustrie (www.sickofsmoking.nl). Dat is een ferm en misschien wel uniek standpunt voor een tijdschrift en een vereniging van artsen.

Maar zonder politieke steun zal echt succes uitblijven. Onze hoop is gevestigd op de parlementsverkiezingen van maart 2017 en op een nieuw kabinet dat bereid is nieuwe en radicalere maatregelen tegen roken te nemen. Intussen geven we u in een serie artikelen de komende maanden elke twee weken informatie over verschillende aspecten van roken, variërend van gezondheidseffecten tot financiële kosten, van preventie tot behandeling van rookverslaving, en van verslavingsbiologie tot de ethiek van overheidsbemoeienis bij rookontmoediging.