Psychische stoornissen bij patiënten met chronische vermoeidheid
Open

In het kort
08-07-1989
A.M. van Hemert

De internist en de huisarts worden op hun spreekuur regelmatig geconfronteerd met patiënten die als belangrijkste klacht vermoeidheid aangeven. Op de algemene interne geneeskunde-polikliniek van het Academisch Ziekenhuis Leiden blijkt 36 van de patiënten vermoeidheid als één van de voornaamste klachten aan te geven. Bij 7 van de patiënten is vermoeidheid de enige klacht. De diagnostiek bij patiënten met vermoeidheidsklachten is in de praktijk veelal gericht op somatische verklaringen, zoals infectieuze, hematologische, endocriene, cardiale of pulmonale pathologie. Het rendement hiervan is onbekend. Onlangs onderzochten Manu et al. de oorzaken van vermoeidheid bij 100 opeenvolgende patiënten die gedurende 1 jaar een vermoeidheidskliniek bezochten.1 De auteurs verzamelden somatische gegevens betreffende anamnese, lichamelijk onderzoek, laboratoriumonderzoek, ECG en longfunctie. Daarnaast verzamelden zij psychiatrische gegevens met behulp van de ‘Diagnostic Interview Schedule’ (DIS), een gestandaardiseerd psychiatrisch interview. Met gebruikmaking van alle onderzoeksgegevens werd door de drie auteurs bij overeenstemming beslist welke diagnosen aan de vermoeidheid ten grondslag lagen.

De gemiddelde leeftijd van de patiënten was 41,2 jaar. De duur van de vermoeidheid bedroeg gemiddeld 13 jaar. In het verleden werd bij 80 patiënten reeds één- of meermaal een medisch onderzoek wegens vermoeidheid verricht en 17 patiënten waren tevoren onder behandeling van een psychiater. Als belangrijke en potentieel verklarende diagnose werd bij 3 patiënten een somatische en bij 64 patiënten een psychiatrische diagnose gesteld. Bij 2 patiënten werden beide als verklaring voor de vermoeidheid verondersteld. De somatische diagnosen waren epileptische aandoeningen (2), slaap-apnoe (1), polymyalgia rheumatica (1) en astmatische bronchitis (1). Immunologische aanwijzingen voor een chronische Epstein-Barr-virusinfectie (15) werden conform de literatuur, niet beschouwd als een verklaring voor vermoeidheid. De psychiatrische diagnosen waren depressie (39), dysthyme stoornis (6), bipolaire stoornis (2), paniekstoornis (6), sociale fobie (3) en somatisatiestoornis (15).

Een belangrijke kanttekening bij dit onderzoek is dat de groep zeker niet representatief is voor patiënten met chronische vermoeidheid zoals die in de dagelijkse praktijk van een arts vóórkomen. Van de 100 patiënten hadden 95 zichzelf aangemeld bij deze gespecialiseerde kliniek. De patiënten hadden reeds 13 jaar klachten van vermoeidheid en werden in het verleden verschillende malen somatisch onderzocht in verband met hun vermoeidheid. Het verbaast daarom geenszins dat slechts bij 5 van de patiënten een somatische diagnose werd vastgesteld. Wat wel verbaast, is de zeer hoge frequentie van psychiatrische diagnosen (66). De auteurs besluiten dat somatische diagnostiek bij de beoordeling van chronische vermoeidheid weliswaar belangrijk is, maar met een zorgvuldig psychiatrisch onderzoek zal eerder een behandelbare aandoening worden vastgesteld.

Literatuur

  1. Manu P, Matthews DA, Lane TJ. The mental health ofpatients with a chief complaint of chronic fatigue. A prospective evaluationand follow-up. Arch Intern Med 1988; 148: 2213-7.