Melatonine zet de biologische klok van blinden gelijk
Open

Nieuws
17-11-2000
F. Kievits

Omdat blinden geen licht kunnen zien, loopt hun biologische klok niet altijd synchroon met die van de rest van de wereld. Bij een deel van de blinden is het dag- en nachtritme dusdanig verstoord dat zij permanent met een jetlag rondlopen. Door inname van melatonine kan hun biologische klok genormaliseerd worden, zo blijkt uit een Amerikaans onderzoek in The New England Journal of Medicine (2000;343:1070-7).

Bij mensen die totaal blind zijn, ontwikkelt zich vaak een eigen biologisch ritme met een daglengte van meer dan 24 uur. Hierdoor verschuift de natuurlijke slaapperiode ten opzichte van de werkelijke dag. Ditzelfde geldt voor het hongergevoel, de lichaamstemperatuur en het ritme voor urineren en stoelgang. Blinden lijden dan ook vaak 's nachts aan slapeloosheid en overdag aan slaperigheid - eenzelfde verschijnsel als optreedt bij mensen die verre reizen maken.

Melatonine is een natuurlijk voorkomend hormoon dat gedurende de nacht in de hersenen geproduceerd wordt. Allang is bekend dat melatonine deel uitmaakt van de chemie van de biologische klok, het wordt dan ook door gezondheidswinkels verkocht als voedingssupplement voor gebruik bij jetlags, slaapstoornissen en vele andere gezondheidsproblemen. In Nederland valt melatonine, omdat het een hormoon is, onder de geneesmiddelenwet. Hoewel het niet als geneesmiddel geregistreerd staat, is het op diverse plaatsen te koop.

In het onderzoek kregen 7 blinden, met een gemiddeld dagritme van 24,5 uur, 10 mg melatonine één uur voor de gekozen bedtijd. Na 9 weken bleken 6 blinden een normaal 24-uursritme te hebben bereikt; zij meldden een betere nachtrust en minder slaperigheid overdag. Ook was de efficiëntie van de nachtrust (droomperioden) verbeterd. Een onderhoudsdosis van 0,5 mg per dag blijkt voldoende om het ritme gedurende een lange periode te handhaven. Bij de zevende blinde werd het dagritme van 24,9 uur teruggebracht naar 24,3 uur. Voordat het onderzoek ‘echt’ begon, hadden de 7 blinden eerst een aantal weken placebopillen gekregen zonder dat zij dit wisten. In die periode veranderde er niets aan hun biologisch ritme.

In een redactioneel commentaar schrijft Josephine Arendt blij te zijn met dit kleine, maar secuur uitgevoerde onderzoek (N Engl J Med 2000;343:1114-6). Zij hoopt dat nu meer wetenschappelijk onderzoek zal volgen. Door de claims van de gezondheidswinkels op het ‘wondermiddel’ melatonine hadden onderzoekers namelijk veelal geen zin om zich wetenschappelijk te verdiepen in het profijt dat melatonine eventueel voor de gezondheidszorg zou kunnen hebben.