Liever 'oud en eenzaam' dan 'depressief'
Open

Nieuws
07-10-2014
Hans van Maanen

Ongeveer 1 op de 7 ouderen heeft depressieve symptomen, maar slechts een minderheid van hen zoekt of aanvaardt professionele hulp. Zelfs voor nauwkeurig op hen toegesneden programma's lopen ouderen niet snel warm. In een poging achter hun motieven en overwegingen te komen, trokken Amsterdamse en Nijmeegse onderzoekers, zoals ze zelf zeggen, 'alles uit de kast' (Aging Ment Health. 2014; epub 12 september).

Ilse van Beljouw en collega's benaderden 9661 ouderen in 18 huisartspraktijken. Zij haalden daar 758 depressieve patiënten uit (14% van de respondenten), van wie 263 desgevraagd voor behandeling voelden. Zowel weigeraars als deelnemers werden in kwantitatief (n = 244) en kwalitatief (n = 26) onderzoek nader geanalyseerd.

Onder de deelnemers zaten significant meer vrouwen dan onder weigeraars (78% tegen 63%), maar voor het overige waren er weinig demografische verschillen. Ouderen met matige tot ernstige depressie deden vaker mee dan met milde depressie (37% tegen 12%), en deelnemers waren vaker door hun huisarts aangemoedigd dan niet-deelnemers. Eenzaamheid kwam veel voor: bij 47% van de gehele steekproef, en bij 52% van de deelnemers.

Hoewel alle respondenten depressieve symptomen hadden, definieerden ze die niet altijd als zodanig, of zagen ze als onvermijdelijk gevolg van het ouder worden en verlies van dierbaren. Ouderen die meededen, ervoeren beduidend meer lijdensdruk, onafhankelijk van de objectieve ernst van hun symptomen. Veel deelnemers namen vooral deel aan het programma vanwege de mogelijkheid nieuwe contacten te leggen en met anderen over problemen te praten, meer dan als therapie voor depressie.

In discussies hierover met ouderen is het, zo concluderen de auteurs, wellicht beter om het over 'oud' en 'eenzaam' te hebben dan over – het wellicht stigmatiserende – 'depressief'. Het aanbod van zorg lijkt bovendien effectiever als het in het bredere perspectief van sociale steun, vermindering van eenzaamheid, zinledigheid en andere problemen wordt gezet, en niet uitsluitend als medische oplossing voor depressieve symptomen.