CT-scan en risico op kanker

CT-scan en risico op kanker
Open

Nieuws
06-05-2009
Femia Kievits en Hans van Maanen

Computertomografie(CT)-scans verhogen het risico op kanker. De verhoging is weliswaar klein, maar reden genoeg om goed na te denken of het maken van een CT-scan werkelijk noodzakelijk is. Dit schrijven Amerikaanse onderzoekers na analyse van het CT-verleden van 31.462 patiënten die in 2007 een CT-scan ondergingen. Hun bevindingen staan in Radiology (2009;251:174-84).

De patiëntengroep was goed voor 190.712 CT-scans in 22 jaar. Van hen onderging 1 op de 3 patiënten 5 keer of meer een CT-onderzoek en 1 op de 20 onderging 22 tot 132 CT-scans. Daarmee ontving 15% van de patiënten in deze studie een totale dosis straling die overeenkomt met die van 1000 röntgenfoto’s; 4% ontving het stralingsequivalent van 2500 röntgenfoto’s.

Een risico-inschatting volgens het BEIR VII-model (van Committee on the Biological Effects of Ionizing Radiation) liet zien dat 7,2% van de patiënten een verhoogd risico op kanker heeft vanwege de CT-scans. Voor veel patiënten was het risico klein: 1% extra op het bestaande gemiddelde risico om gedurende het leven kanker te krijgen. Voor 1 op de 100 patiënten lag de toename van het risico tussen 2,7 en 12%.

CT-scans zijn een fantastisch diagnostisch middel, schrijven de auteurs, en patiënten moeten dan ook geen onderzoek weigeren omdat ze bang zijn voor kanker. Maar zowel artsen als patiënten moeten beseffen dat er wel risico’s zijn, die met meer straling in de tijd toenemen.

In 2007 werden naar schatting in de VS 68 miljoen CT-scans uitgevoerd, 6 miljoen meer dan in het jaar daarvoor. Op een bevolking van 301 miljoen komt dit neer op 0,23 scans per inwoner.

In Nederland ligt dit percentage lager. In 2007 werden in de Nederlandse ziekenhuizen 946.000 CT-onderzoeken uitgevoerd, ongeveer 0,06 scans per inwoner. Volgens het 'Informatiesysteem medische stralingstoepassingen' van het RIVM lag in 2007 de gemiddelde effectieve dosis straling per CT-onderzoek op 5,8 millisievert, wat overeenkomt met de straling van 64 standaardröntgenfoto’s.

De gemiddelde effectieve dosis straling per inwoner voor alle medische diagnostiek lag in 2007 op gemiddeld 0,7 millisievert, 19% meer dan in 2005. Ter vergelijking: via natuurlijke stralingsbronnen (achtergrondstraling) ontvangt een Nederlander per jaar ongeveer 2 millisievert.