Michaël Servet: niet de ontdekker van de kleine bloedsomloop

Michael Servetus (1511-1553) has been widely considered to be the discoverer of the lesser circulation (of the blood through the lungs), as he was the author of the first printed description of lung perfusion. His description, however, does not refer to any type of circulation but to pulmonary perfusion. He described the blood as being produced upstream in the liver and consumed downstream by all organs. The ‘copious’ perfusion through the lungs enables the blood to take up the spiritus divinus, the Spirit of God, from the outside air. Servetus particularly wanted to use his description to explain how by breathing in and through the bloodstream the human soul comes into contact with the spirit of God. Because of the perceived blasphemous nature of his books, Calvin intervened and Servetus was burned to death at the stake in Geneva in 1553. Almost all of Servetus’ books were destroyed and were not rediscovered until 150 years later. Therefore, Harvey’s discovery of the circulation of the blood, published in 1628, could not have been influenced by Servetus’ ideas.

Samenvatting

Michaël Servet (1511-1553) beschouwt men vaak als de ontdekker van de kleine bloedsomloop, omdat hij de auteur is van de eerste gedrukte beschrijving van de longdoorbloeding. Servet beschreef echter geen bloedsomloop, maar een doorstroming van de longen met bloed, dat stroomopwaarts in de lever is geproduceerd en stroomafwaarts aan de organen wordt afgegeven. Tijdens de ‘copieuze’ doorstroming van de longen neemt het bloed uit de buitenlucht de spiritus divinus op, de goddelijke geest. Met zijn beschrijving wilde Servet vooral verklaren hoe de menselijke ziel via inademing en bloedstroom in contact staat met de geest van God. Michaël Servet werd wegens zijn, als godslasterlijk beschouwde, boeken, door toedoen van Calvijn, in 1553 in Genève op de brandstapel ter dood gebracht. Doordat vrijwel al zijn boeken waren vernietigd en pas 150 jaar later werden herontdekt, konden zijn ideeën geen rol spelen bij de ontdekking van de bloedsomloop door Harvey in 1628.