In memoriam prof.dr.I.L.Bonta.
Open

Personalia
30-09-2007
C. Haanen

- Op 6 februari 2007 overleed op 84-jarige leeftijd prof.dr. Iván László Bonta, emeritus hoogleraar Farmacologie aan het Erasmus MC in Rotterdam. Hij genoot als farmacoloog internationale bekendheid.

Bonta werd op 6 oktober 1922 geboren in Boedapest als zoon van een kaakchirurg. Wegens anti-Joodse wetten werd hij na zijn gymnasiumexamen niet tot de universiteit toegelaten. Tijdens de oorlog werd hij geïnterneerd in een werkkamp in Polen. Na de oorlog kon hij geneeskunde gaan studeren. In 1947 huwde hij met zijn jeugdliefde Vera Rejtö, die de Hongaars-Duitse anti-Joodse maatregelen had overleefd in een van de beschermde huizen van de heldhaftige Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg. In 1950 haalde Bonta zijn artsdiploma. Hij verwierf een plaats als wetenschappelijk medewerker aan een Hongaars researchinstituut, waar hij zijn promotieonderzoek verrichtte en een doctorstitel verwierf in de experimentele farmacologie.

In 1956 vluchtte Bonta, na de Russische inval in Hongarije, met zijn vrouw en kinderen de grens over; zijn 1-jarig dochtertje Zsóka en 5-jarig zoontje János werden gedragen in een rugzakje. Zij bereikten Nederland, waar Bonta een aanstelling kreeg bij de firma Organon. In 1970 werd hij benoemd tot hoogleraar Farmacologie aan het Erasmus MC. In 1992 ging hij met pensioen; in dat jaar richtte hij samen met prof.Vargaftig (São Paulo) het tijdschrift Mediators of Inflammation op. In 1997 werd hij als redacteur opgevolgd door prof.Zijlstra (Erasmus MC), die nu samen met prof.Flower (Imperial College, Londen) de redactieraad vormt.

In 1996 overleed Bonta’s echtgenote aan meningitis carcinomatosa, een recidief van een in 1988 verwijderd longcarcinoom. Twee jaar nadien richtte Bonta de Emil Starkenstein Stichting op, die iedere 2 jaar een prijs van € 6000,– toekent aan een Nederlander of Belg die zich heeft onderscheiden op het gebied van longkankeronderzoek. Starkenstein, farmacoloog in Praag en een vriend van Bonta, vluchtte in 1939 naar Nederland; in 1942 werd hij tijdens een razzia opgepakt en in hetzelfde jaar werd hij in het concentratiekamp Mauthausen vergast.

Bonta leerde tijdens een congres in Israël zijn tweede vrouw, Lea Egózi, kennen, de weduwe van een huisarts in Israël. Het echtpaar verbleef sindsdien voor een deel van de tijd in Nederland, maar was meestal in Israël.

Bonta publiceerde meer dan 225 artikelen. In 2003 verscheen van zijn hand het boek Diseased ancestors. Hij werd hiertoe geïnspireerd door de vorm van precolumbiaanse beeldjes, die hij kende uit de periode dat hij gasthoogleraar was in Latijns-Amerika. Vlak voor zijn overlijden verscheen nog een interessant boekje van hem, getiteld Een blik in het hiernamaals. Hierin analyseerde hij de neurochemische reacties die mogelijk ten grondslag liggen aan transcendentale belevenissen van personen die een ‘bijna-doodervaring’ hebben doorgemaakt.

Bonta had heimwee naar zijn Hongaarse wortels en voelde zich nergens echt thuis. Hij zei mij eens dat hij alleen gelukkig was wanneer hij ‘onderweg’ was. Het is navrant dat hij een dodelijk herseninfarct kreeg op de luchthaven van Rome, onderweg van Nederland naar Israël. Met hem is de medische wereld een bijzondere farmacoloog kwijtgeraakt, zijn kinderen hebben een vader uit duizenden verloren en wij moeten een vriend voor het leven missen.