In memoriam Prof.dr. Henk Lamberts
Open

In memoriam
21-01-2009

Na een kort ziekbed is Henk Lamberts op 27 december 2008 op 68-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amsterdam overleden. Zijn naam zal voor altijd verbonden blijven aan de ‘International classification of primary care’ (ICPC). Zijn magnum opus is de conceptualisering en ontwikkeling van deze unieke huisartsgeneeskundige classificatie. Onder zijn vasthoudende leiding is deze manier van classificeren ingevoerd in de huisartsenpraktijk in Nederland, maar ook in diverse andere landen binnen en buiten Europa. Daarnaast is zijn inzet van fundamentele betekenis geweest voor de erkenning van de huisartsgeneeskunde als wetenschappelijke discipline door de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Lamberts groeide op in Rotterdam. Zijn vader was huisarts en lid van de Tweede Kamer voor de Partij van de Arbeid. Lamberts ontleende daaraan een sociaal-maatschappelijke visie op de huisartsgeneeskunde, die de richting van zijn medische loopbaan zou bepalen. Na zijn eindexamen gymnasium studeerde hij geneeskunde in Utrecht. Hij besteedde zijn militaire diensttijd aan het doen van promotieonderzoek. In 1968 vestigde hij zich als huisarts in de nieuwbouwwijk Ommoord in Rotterdam. Als de onbetwiste leider van het experiment ‘Ommoord’ ontwikkelde hij een multidisciplinair, wijkgeoriënteerd team als innovatie van de eerste lijn, tegen de toen nog dominante stroom van solistisch opererende huisartsen in. Gezichtsbepalend in de ontwikkeling van het gezondheidscentrum was Lamberts’ passie om de nieuwe bevindingen te analyseren en te evalueren. Hij integreerde van meet af aan wetenschappelijk onderzoek met de dagelijkse zorg voor patiënten.

Destijds ontbrak een gevalideerde ziekteclassificatie, noodzakelijk voor het analyseren van de dagelijkse huisartsgeneeskundige zorg. De eerste analyse – ‘De morbiditeitsanalyse-1972 door de groepspraktijk Ommoord’ – was om die reden mede gebaseerd op een eigen verbetering van de zogenaamde E-lijst. In het bijzonder op het gebied van psychische en sociale problemen werden er rubrieken toegevoegd. De in 1974 en 1975 in Huisarts en Wetenschap gepubliceerde gegevens vormden de opmaat voor een verdere internationale ontwikkeling. Kort daarvoor was de World Organization of National Colleges, Academies and Academic Associations of General Practitioners/Family Physicians (WONCA) opgericht. Lamberts was een van de eerste leden van de WONCA-classificatiecommissie. Deze groep ontwikkelde de ‘International classification of health problems in primary care’ (ICHPPC). Uit die tijd stamt ook Lamberts’ vriendschap met Maurice Wood, die tot aan zijn dood zou voortduren. Samen ontwikkelden zij de ICPC. Ommoord was opnieuw de plaats waar men de belangrijkste eerste ervaringen opdeed. Dit resulteerde uiteindelijk in het Transitieproject; daarin genereerde een grote groep huisartsenpraktijken informatie uit de dagelijkse zorg op basis van de ICPC en voorzag deze van een onderzoeksmodule (TransHis).

Lamberts ontwikkelde twee totaal nieuwe concepten: de reden voor de komst van de patiënt, en de episode. Deze ideeën bleken zeer vruchtbaar. Ook de sterke nadruk op het gebruik van de symptoomdiagnose is kenmerkend voor het werk van Lamberts. Hij was tegen medicalisering, vooral op het psychosociale terrein.

In 1984 werd Lamberts benoemd tot hoogleraar Huisartsgeneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam. De database van het Transitieproject is steeds zijn belangrijkste bron van empirische gegevens gebleven; ook na zijn emeritaat in 2005 bleef hij daarbij betrokken. Uit dit bestand zijn een groot aantal publicaties en 20 proefschriften voortgekomen. Ook buiten Nederland bleef Lamberts zeer actief. Vooral in de VS heeft hij zich sterk gemaakt voor de introductie van de ICPC.

Lamberts ontving diverse onderscheidingen voor zijn baanbrekende werk. Hij was lid van verdienste van het Nederlands Huisartsen Genootschap en lid van het Institute of Medicine in de VS; hij ontving de Maurice Wood Award van de North American Primary Care Research Group in 2005 en een fellowship van de WONCA in 2007. Daarnaast was hij jarenlang redactielid van Huisarts en Wetenschap en van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Met het overlijden van Lamberts is de internationale huisartsengemeenschap een markant leider ontvallen. Zijn verdiensten gedenken wij met groot respect.