Leverabces door Fusobacterium

Denk aan een tandheelkundige ingreep als infectiebron
Klinische les
26-11-2018
Janna van den Kieboom, Irena J.J. Muffels, Philip W. Friederich en Bindia Jharap

Dames en Heren,

In westerse landen is het pyogene leverabces het meest voorkomende leverabces. Een pyogeen leverabces ontstaat meestal secundair aan een infectie elders in het lichaam. Om de primaire infectieplaats te achterhalen is een uitgebreide anamnese noodzakelijk. In de anamnese van een patiënt met een leverabces mag geen enkele potentiële infectiehaard overgeslagen worden.

Reacties (1)

Inloggen om een reactie te plaatsen
Robert J.J. van Es
28-01-2019 14:04

Denk aan de mond(on)gezondheid als infectiebron

Veel dank voor het presenteren van deze interessante klinische les.

De gevolgtrekkingen en conclusie in het artikel zijn echter te kort door de bocht en ongefundeerd. Namelijk, dat dit een “complicatie van een tandheelkundige ingreep” zou zijn, omdat die behandeling de infectiebron was. Dat nu is helemaal niet aangetoond en epidemiologisch ook twijfelachtig.

Beide patiënten hadden respectievelijk 3 en 4 maanden geleden een endodontische behandeling en kiesextractie ondergaan. Daardoor zouden mondbacteriën via een bacteriemie, naar de lever zijn versleept.

Al heel lang is bekend dat fusobacteriën een rol spelen bij parodontitis[1]. De incidentie van bacteriemiën in het dagelijks leven is groot, met name bij mensen met een parodontitis: bijvoorbeeld bij kauwen 8-51%, tandflossen 20-58% en tandenpoetsen zelfs 33-78%.De duur van zo’n bacteriëmie na poetsen is weliswaar kort (enkele minuten), maar de cumulatieve expositie aan bacteriemiën gedurende 3-4 maanden is veel langer. Dat werd eens uitgerekend door Guntheroth tgv kauwen, tandenpoetsen, mondinfecties en uiteindelijk een tandextractie. Hij vond dat de bacteriemie 5376 minuten bedroeg waarvan slechts zes minuten ten gevolge van de tandextractie[4].

Ook Roberts berekende dat de dagelijkse cumulatieve expositie ten gevolge van baseline bacteriemie ruim vijf miljoenmaal groter was dan na een in de literatuur steeds als meest riskant geachte kiesextractie [5]

Helaas hebben de auteurs bij hun klinisch onderzoek niets gemeld over status van de mondgezondheid: Hoe was de mondhygiëne? Was er sprake van een parodontitis?

Per jaar worden in Nederland ongeveer 600.000 wortelkanaalbehandelingen verricht. Niet precies is bekend is hoeveel extracties er per jaar worden uitgevoerd, maar dat aantal ligt vele malen hoger. Grof geschat zou men kunnen aannemen dat zo’n 10-20% van alle middelbare Nederlanders in de afgelopen 3-4 maanden wel een tandheelkundige behandeling heeft ondergaan.

De conclusie moet dan ook zijn dat er gedacht moet worden aan een dentogene c.q. mondheelkundige infectiebron, meer nog dan een tandheelkundige behandeling.

De nuance zit hem in het beslist onzeker zijn van een oorzakelijk verband met een tandheelkundige ingreep. “De tandarts is onschuldig” zoals Roberts het al stelde [5].

Juiste informatie hierover door de arts aan de patiënt hierover is relevant.  De collega tandarts over wie nu mogelijk onterecht het oordeel van “complicatie van zijn ingreep” is uitgesproken, heeft mijn sympathie.

Daarnaast is juiste informatie hierover aan de lezers van het NTvG belangrijk. De ondertitel van deze klinische les had dan ook beter kunnen luiden: ‘Denk aan de mond(on)gezondheid als infectiebron”.

Literatuur

  1. Walsh MM etal. caling and root planing in treatment of adult periodontitis. J Clin Periodontol. 1986;13:151-7.
  2. Kotzé MJ. Prosthetic joint infection, dental treatment and antibiotic prophylaxis. Orthopedic Reviews 2009;1(1:e7):22-6.
  3. Lockhart PB, et al. Bacteremia associated with toothbrushing and dental extraction. Circulation 2008;117(24):3118-25.
  4. Guntheroth WG. How important are dental procedures as a cause of infective endocarditis? Am J Cardiol 1984;54(7):797-801.
  5. Roberts GJ. Dentists are innocent! “Everyday” bacteremia is the real culprit: a review and assessment of the evidence that dental surgical procedures are a principal cause of bacterial endocarditis in children. Pediatr Cardiol 1999;20(3):317-25.

Robert J.J. van Es, MKA-chirurg, Diakonessenhuis en UMC Utrecht