Een onderbelichte diagnose

Lage rugpijn door sacro-iliacale disfunctie

Illustratie van het sacro-illiacale gedeelte van de rug
Abstract
Inez W.S. Renne
Jelle L. Faessen
Inez Curfs
Henk van Santbrink
Wouter L.W. van Hemert
Sem M.M. Hermans

Beste collega’s,

Lage rug- en bekkenpijn is een veelvoorkomend probleem; de oorzaak ervan is niet altijd eenvoudig vast te stellen. Een onderbelichte oorzaak is sacro-iliacale disfunctie. Dit artikel beschrijft hoe je deze aandoening herkent, aantoont en behandelt.

Samenvatting

Sacro-iliacale disfunctie (SI-disfunctie) wordt vaak gemist als oorzaak van lage rug- en bekkenpijn. Dit komt doordat zorgverleners vaak niet op de hoogte zijn van deze aandoening, de symptomen overlappen met die van andere aandoeningen en de aandoening geen duidelijke anatomische afwijkingen geeft. Vooral vrouwen in de postpartumperiode en patiënten met bindweefselaandoeningen hebben een verhoogd risico. De behandeling is in eerste instantie conservatief met fysiotherapie, revalidatie en eventueel een bekkenband. Bij persisterende klachten kan verwijzing naar een revalidatiearts of orthopedisch chirurg zinvol zijn. Operatieve fusie van het SI-gewricht geeft bij sommige patiënten mogelijk verlichting. Er verschijnen steeds meer onderzoeken met positieve, zij het nog voorlopige, resultaten van deze operatie. Dit artikel beschrijft de diagnostische en therapeutische uitdagingen van SI-disfunctie en de mogelijke implicaties voor de klinische praktijk.

Auteursinformatie

Zuyderland Medisch Centrum, afd. Orthopedie, Heerlen: I.W.S. Renne, semiarts; dr. I. Curfs en dr. W.L.W. van Hemert, orthopedisch chirurgen; dr. S.M.M. Hermans, aios orthopedie. Huisartsenpraktijk Klimmen, Klimmen: dr. J.L. Faessen, aios huisartsgeneeskunde. Maastricht UMC+, afd. Neurochirurgie, Maastricht: prof.dr. H. van Santbrink, neurochirurg.

Contact S.M.M. Hermans (semhermans@hotmail.com)

Belangenverstrengeling

Belangenconflict en financiële ondersteuning: geen gemeld.

Auteur Belangenverstrengeling
Inez W.S. Renne ICMJE-formulier
Jelle L. Faessen ICMJE-formulier
Inez Curfs ICMJE-formulier
Henk van Santbrink ICMJE-formulier
Wouter L.W. van Hemert ICMJE-formulier
Sem M.M. Hermans ICMJE-formulier
Dit artikel is gepubliceerd in het dossier
Huisartsgeneeskunde
Heb je nog vragen na het lezen van dit artikel?
Check onze AI-tool en verbaas je over de antwoorden.
ASK NTVG

Ook interessant

Reacties

Met 35 jaar opgebouwde kennis als orthopeed/ wervelkolom chirurg en heel wat etiologie-onderzoek,  kan deze casus in haar uitleg nu niet bepaald helpen om de relatie tussen rugpijn en het SI gewricht, hoezeer hele volksstammen therapeuten (en ook snijdend specialisten) daarin ook geloofden/ geloven, een goede onderbouwing voor de gekozen therapie geven. Beweren dat als de pijn verminderd is, je kennelijk etiologiegericht behandeld hebt, is niet onderbouwd. Een prikje in al die "aspecifiek" pijnlijke wervelkolommen hebben de patiënten ook nog nooit bewijsbare oplossingen geboden. En dat gaat ook niet lukken, als we de oorzakelijk zittende leefstijl niet aanpakken en de houding en de flexibiliteit in de wervelkolom niet verbeteren. Deze  vrouw zou bij b.v  Pilates wel eens aardig opgeschoten kunnen zijn.  Er wordt rond onderzoek niets over de houding gezegd. Had ze een volledig normaal opgebouwde S-curve (sagitale balans, alignement) of was er een hyperkyfose of scoliose. Op de bekkenfoto (staand gemaakt??,scheefstand reëel?) valt er heel wat te verwachten van goed assessment van de wervelkolomdiagnostiek te verwachten die deze eenzijdige overbelasting, want dat is het, op het rechter SI-gewricht kan verklaren. Op deze foto al zie je in die twee zichtbare segmenten asymmetrische anatomie , asymmetrische degeneratie (spondylartrose) en een asymmetrische opstijging cq.scoliose.  Was de wervelkolom in alle regio's normaal beweeglijk? Bij onze intensieve zittende leefstijl vanaf de vroege jeugd is dat vrijwel onmogelijk: de rug vervormt en verstijft al heel vroeg. Daar ligt de basis van de almaar doorstijgende incidenties van "rugpijn". 

Op het NOV congres in 2024 al onze schoolcohortstudie laten zien dat bij 248 adolescenten er in bijna 60% bij de buktest als een afwijkend rugvorm was ( angulaire en arcuaire hyperkyfosen). Ook de Fingerfloortest werd in 80%  niet gehaald met een zeer sterke relatie met de eveneens gemeten hamstring-tightness (femoro-tibiale hoekmeting). Er kan dus heel wat mis aan het gaan zijn rondom dat SI gewricht in de zin van overbelasting, scheefbelasting en continue verhoogde spierspanning , welke bij het ontbreken van houdingskennis en zeker door de verlaten houdingszorg (al meer dan 6 decennia!) bij het opgroeiend kind, nu wel eens pandemisch aan het worden kan zijn. Het aantal zwangeren wat bekkenbodemproblemen heeft is enorm gestegen in 30 jaar  en dat neemt soms zeer vervelende vormen aan, waar eerder ook deze SI-fixaties als ultimum refugium gepropageerd en uitgevoerd werden. Zonder enig gepubliceerd bewijs. Ook in de geïnstrumenteerde wervelkolomchirurgie is het melden aan de patiënt dat de "foto er goed uitziet" geen steun voor die 20-30% die er in longterm studies toch met pijn zijn blijven zitten. 

drs. P.J.M. van Loon, orthopedisch chirurg

Dank voor dit heldere betoog. De minimaal invasieve fusie is een uitkomst voor de beschreven patiënten. Ik ben getroffen door de zin: 

"De pijn kan dan tijdelijk worden verlicht met een bekkenband of een infiltratie met corticosteroïden. Dit laatste valt in Nederland echter niet onder vergoede zorg." Wat een mooi voorbeeld van de negatieve bijwerking van protocollen en de bemoeienis van verzekeraars. Ik ken patiënten die een verdovende injectie kregen in het si-gewricht en verzochten om een corticosteroïd toe te voegen. Het werd geweigerd, want er was geen DBC voor. Ook als de patiënt aanbood het zelf te betalen. De Britse en Amerikaanse richtlijnen stellen zelfs als voorwaarde voor operatie dat een corticosteroïd-injectie moet zijn geprobeerd. Al in 2015, naar aanleiding van de MINT-studie schreef een commissie van het zorginstituut Nederland in een advies aan de minister van volksgezondheid: "Bij patiënten met pijn in het sacro-iliacale gewricht die onvoldoende of geen effect hebben van conservatieve therapie kan een infiltratie met intra-articulaire corticosteroïden overwogen worden." 

Als we dan toch protocollen hebben, kunnen we dan niet eens met de ziektekostenverzekeraars om de tafel om die aan te passen.

Jan Mens
Literatuur

1. Ligtenberg G,  de Groot IB, Staal PC. Anesthesiologische pijnbestrijdingstechnieken (radiofrequente denervatie) bij chronische aspecifieke lage rugklachten. Zorginstituut Nederland. 2015. Volgnummer 2015116856. 

2. Nationale Institute for health and Care Excellence. https://www.nice.org.uk/guidance/htg436

3. Sayed D, Deer TR, Tieppo Francio V, Lam CM, Sochacki K, Hussain N, Weaver TE, Karri J, Orhurhu V, Strand NH, Weisbein JS, Hagedorn JM, D'Souza RS, Budwany RR, Chitneni A, Amirdelfan K, Dorsi MJ, Nguyen DTD, Bovinet C, Abd-Elsayed A. American Society of Pain and Neuroscience Best Practice (ASPN) Guideline for the Treatment of Sacroiliac Disorders. J Pain Res. 2024 May 3;17:1601-1638. doi: 10.2147/JPR.S464393. PMID: 38716038; PMCID: PMC11075694.