Interpretatie van onderzoek naar volumenormen

Onderzoek naar de relatie tussen volume en kwaliteit kent vele methodologische complicaties; de auteurs wijzen terecht op een aantal hiervan. In de discussie wijzen ze bovendien nog op een aantal kwesties waar in onderzoek nog nauwelijks aandacht aan is besteed, zoals de overdraagbaarheid van volume. Een van de beperkingen van het onderzoek naar volume is immers dat niet duidelijk is wat precies het object van de vergelijking moet zijn; is dit de chirurg, het team, het ziekenhuis? Waarschijnlijk spelen deze allen een rol, waarbij de rol van het ziekenhuis zeker niet moet worden onderschat; zeker bij complexe aandoeningen spelen immers veel afdelingen een rol; naast de OK gaat het bijvoorbeeld om de IC en de radiologie. Een ziekenhuis is een ecologie waarin vele elementen bijdragen aan kwaliteit (of het gebrek daaraan). Een niet genoemde maar wel relevante factor is wat er gebeurt als een deel van de zorg verdwijnt naar een andere plek: wordt de rest van de zorg dan slechter, bijvoorbeeld door onvoldoende deskundigheid bij diagnose-stelling? Dit soort cascade-effecten zouden meer in beeld moeten worden gebracht waarbij onderzoek op populatieniveau nodig is.

Ik ondersteun wat Roland Bal stelt. Mijn ervaring bij het IKZ, waarin we overigens vaak 'population-based' studies konden doen samen met specialisten van grote en kleine (potentiele) verwijzende ziekenhuizen, leerde ook het belang van aandacht, dus ook  waardering  voor het voor- en natraject, lees de verwijzer(s) en/of  de nabehandelaar(s).  Natuurlijk ook omdat er sprake kan zijn van wezenlijke invloed op het resultaat, al of niet  succesvol.  Ketenzorg dus en vermijding van vernederend gebluf uit zg topziekenhuizen.   

Wij waarderen de ondersteunende reacties van de heren Bal en Coebergh. De vraag wat de ideale of minimale volumenorm is om te komen tot een bepaalde kwaliteit van zorg is een zeer relevante, maar tegelijkertijd welhaast onmogelijk te beantwoorden vraag op basis van een enkele studie. De consequenties van toekomstige implementatie van bepaalde volumenormen worden doorgaans niet meegenomen in onderzoek naar volumenormen, waardoor het blijft speculeren wat de consequenties zullen zijn voor een enkel ziekenhuis, laat staan voor het gezondheidszorgsysteem als geheel. Traditioneel onderzoek naar volumenormen levert een stukje informatie, maar is zeker niet doorslaggevend in discussies over volumenormen.