Herbalife en de haperende hepar
Open

In het kort
14-01-2008
S. Mahesh en M. Kabos

Veel mensen denken dat kruidenpreparaten ‘natuurlijk’ en dus onschuldig zijn. Van sommige preparaten zijn echter schadelijke interacties met reguliere medicijnen bekend, evenals complicaties zoals levertoxiciteit. Onlangs berichtten twee onderzoeksgroepen elk over een cluster van patiënten met acute leverschade na gebruik van voedings- en kruidensupplementen van de firma Herbalife. Deze voornamelijk op gewichtsbeheersing en ‘welzijn’ gerichte producten zijn ook in Nederland verkrijgbaar, via een netwerk van privédistributeurs.

Elinav et al. beschrijven 12 Israëlische patiënten met acute leverschade na gebruik van Herbalife-producten.1 Dezen werden opgespoord door het ministerie van Volksgezondheid na signalering van 4 indexpatiënten; 11 van hen waren vrouw, de leeftijd was gemiddeld 49,5 jaar (standaarddeviatie (SD): 13,4) en de ‘body-mass index’ 28,6 (4,2). De acute leverklachten waren ontstaan na 11,9 (11,1) maanden gebruik (dosering volgens de voorschriften). Twee patiënten hadden tevoren een leveraandoening: de ene had primaire biliaire cirrose stadium I, de andere hepatitis B. De leverklachten verdwenen weer bij 11 patiënten, maar de patiënt die al hepatitis B had, overleed aan de complicaties van een levertransplantatie. 3 patiënten hervatten het gebruik van de producten – en kregen opnieuw leverklachten.

Schoepfer et al. meldden 10 gevallen van leverschade bij een vergelijkbare, Zwitserse patiëntengroep.2 Daarbij zagen zij meer cholestatische hepatitis dan de hepatocellulaire vorm die in Israël werd gezien. Ook hier was eenmaal een levertransplantatie nodig; de uitgenomen lever toonde reuscelhepatitis. In deze groep hadden 2 patiënten tevoren een leverafwijking en 1 dronk ongeveer 5 eenheden alcohol per dag.

In de totale groep van 22 patiënten was de causale relatie tussen Herbalife-gebruik en de leverschade bij 5 patiënten zeker (door nieuwe blootstelling op eigen initiatief), bij 13 waarschijnlijk en bij 4 mogelijk. Andere oorzaken waren niet gevonden, behalve bij de 5 eerdergenoemde patiënten. De bij 11 patiënten genomen leverbiopten toonden actieve hepatitis, met onder andere portale en parenchymateuze ontsteking en ductale reactiviteit.

Klinisch farmacoloog Stickel prijst de onderzoekers in zijn redactioneel commentaar omdat zij de causaliteit zorgvuldig vastgesteld hebben.3 Als omissie noemt hij dat zij niet uitgezocht hebben wat precies de oorzaak van de leverschade is geweest. De patiënten gebruikten maar liefst 3 tot 17 verschillende Herbalife-preparaten, waardoor het lastig is om de oorzakelijke component(en) aan te wijzen. Merkwaardig genoeg weigerde de producent de onderzoekers gedetailleerde informatie over de ingrediënten van de producten te geven. Stickel vindt dat met name de Israëlische auteurs de middelen hadden moeten onderzoeken op toxische of bacteriële vervuiling, zoals chemische toevoegingen, pesticiden, zware metalen of schadelijke plantenbestanddelen.

Gezien de grote omzet van Herbalife in vele landen, is het de vraag wat de beste verklaring is voor de problemen in beide clusters. Het kan gaan om een specifieke verspreiding van enkele vervuilde partijen preparaten, om overdosering of om een hepatotoxisch ingrediënt, eventueel in combinatie met individuele predispositie. Onderrapportage lijkt ons ook mogelijk, daar verstokte Herbalife-adepten hun zware gebruik niet zullen zien als mogelijke oorzaak en artsen hier vaak niet op bedacht zijn.

Wij vinden het kwalijk dat de firma Herbalife geen informatie over de samenstelling gaf, maar de incidenten afdoet door op de gebruikers te wijzen: obesitas en diabetes zouden de leverklachten verklaren (www.ergogenics.nl). Dit terwijl het juist ging om afslankmiddelen. Verbazingwekkend is het sterke geloof dat de gebruikers in deze producten hebben; hiertegen zou men deze mensen willen beschermen.

Literatuur

  1. Elinav E, Pinsker G, Safadi R, Pappo O, Bromberg M, Anis E, et al. Association between consumption of Herbalife® nutritional supplements and acute hepatotoxicity. J Hepatol. 2007;47:514-20.

  2. Schoepfer AM, Engel A, Fattinger K, Marbet UA, Criblez D, Reichen J, et al. Herbal does not mean innocuous. Ten cases of severe hepatotoxicity associated with dietary supplements from Herbalife® products. J Hepatol. 2007;47:521-6.

  3. Stickel F. Slimming at all costs. Herbalife®-induced liver injury. J Hepatol. 2007;47:444-6.