Gastroscopieën kunnen net zo goed door verpleegkundig endoscopisten als door artsen worden gedaan
Open

In het kort
02-12-2003
P. Fockens

Wereldwijd worden steeds meer taken van artsen aan verpleegkundigen overgedragen. Zo ook in Nederland, waar de Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (Wet BIG) dit mogelijk maakt. Zo bespreken maag-darm-leverartsen het verrichten van diagnostische sigmoïdoscopieën door verpleegkundigen en in enkele Nederlandse ziekenhuizen gebeurt dit al tot volle tevredenheid. Gastroscopieën echter lijken voorbehouden aan artsen. In een Engels onderzoek wordt nu verslag gedaan van het laten verrichten van diagnostische gastroscopieën door verpleegkundig endoscopisten.1

Het onderzoek van Smale et al. bestond uit twee delen. Eerst werd retrospectief gekeken naar de bevindingen bij ruim 3000 opeenvolgende gastroscopieën, waarvan ongeveer de helft door 2 verpleegkundig endoscopisten was gedaan. In het tweede deel werd bij een groep van bijna 500 patiënten prospectief onderzoek gedaan naar onder andere angst, ongemak en acceptatie van de scopie. De verpleegkundigen hadden beiden een periode van training achter de rug waarin praktische, theoretische, juridische en ethische aspecten aan de orde waren gekomen en zij hadden elk meer dan 150 gastroscopieën onder supervisie verricht. Tijdens de scopieën die verpleegkundigen verrichtten, was altijd een arts op de afdeling beschikbaar voor overleg.

In het retrospectieve onderzoek bleek dat hoewel de verpleegkundig endoscopisten minder ervaren waren dan de artsen, er geen verschil werd gevonden wat betreft het slagen van het onderzoek of het vinden van significante afwijkingen.

Het tweede, prospectieve deel van het onderzoek richtte zich geheel op de beleving van de patiënt voor, tijdens en na het onderzoek. Hiertoe vulden patiënten een gevalideerde enquête in en ook scoorden zij op een visueel-analoge schaal angst en ongemak tijdens het onderzoek. Tot slot werd de patiënten ook gevraagd hoe zij tegenover een eventuele volgende scopie stonden. Bij al deze vragen werd geen verschil gevonden tussen artsen en verpleegkundigen. Geen patiënt weigerde het onderzoek van arts of verpleegkundig endoscopist en er werd even vaak door de patiënt sedatie gevraagd in beide groepen. Wanneer speciaal gekeken werd naar de groep patiënten die rapporteerden dat het onderzoek was meegevallen, dan bleek ook daar het type endoscopist niet van belang, maar wel de leeftijd van de patiënt; ook het krijgen van sedatie was van invloed.

Uit dit goed uitgevoerde onderzoek blijkt dat het laten verrichten van diagnostische gastroscopieën door verpleegkundig endoscopisten na een gedegen opleiding goed mogelijk is. Redenen om hiertoe over te gaan, kunnen zijn besparingen en het vergroten van de capaciteit. Therapeutische interventies lijken vooralsnog aan artsen voorbehouden en ook dan alleen na adequate scholing. Net als bij artsen zullen ook bij verpleegkundig endoscopisten continue kwaliteitsbewaking en regelmatige nascholing verplicht moeten worden gesteld.

Literatuur

  1. Smale S, Bjarnason I, Forgacs I, Prasad P, Mukhood M,Wong M, et al. Upper gastrointestinal endoscopy performed by nurses: scopefor the future? Gut 2003;52:1090-4.