Echografische screening van de aorta abdominalis bij oudere mannen is zinvol
Open

Pro-contra
31-03-2008
A.P.M. Boll
Zie ook de artikelen op bl. 747 en 751.

In Nederland ruptureert een aneurysma van de aorta abdominalis (AAA) bij 2000 mannen per jaar, met een sterftekans van 80-85. Sinds 1950 is een operatieve behandeling van het AAA mogelijk. Op dit moment hanteert men als criterium voor een preventieve behandeling een AAA-diameter ? 5,5 cm en/of een toename in diameter ? 1 cm/jaar. Wanneer het risico van de electieve operatie van een AAA kleiner is dan de kans op sterfte ten gevolge van een ruptuur, worden patiënten met een AAA behandeld.

Het is algemeen geaccepteerd om deze preventieve behandeling aan te bieden aan alle patiënten met een redelijke levensverwachting. Echter, slechts 10 van de mensen met een AAA wordt bij toeval ontdekt, zodat slechts een klein deel van de potentiële AAA-slachtoffers een preventieve behandeling kan ondergaan. Omdat de electieve behandeling van het bij toeval ontdekte AAA algemeen aanvaard is als preventiemaatregel, ligt het voor de hand om de overige 90 van de mensen met een AAA gericht op te sporen om hen ook in aanmerking te laten komen voor preventie.1

Van alle patiënten die overlijden aan een AAA is 90 ouder dan 60 jaar en slechts 10 van het vrouwelijke geslacht. Daarom wordt bepleit om te screenen op AAA bij mannen ouder dan 60 jaar. Uit diverse studies blijkt dat de prevalentie van AAA met een diameter > 3 cm bij mannen in deze leeftijd varieert van 4-8. WHO-criteria voor bevolkingsonderzoek zijn sinds 1968 in ontwikkeling. Het concept van echografische screening op AAA bij mannen ouder dan 60 jaar voldoet hieraan.2

- Het gaat om een aandoening met een hoge kans op sterfte (1 op 3 mensen met AAA krijgt een ruptuur) en een vrij hoge prevalentie.

- Echografie is een eenvoudige, goedkope, goed te verdragen screeningsmethode, die ook zeer sensitief en specifiek is.

- De operatieve behandeling van het AAA is effectief en algemeen geaccepteerd als preventieve behandeling; de resultaten van de endovasculaire behandeling zijn op de korte en middellange termijn nog gunstiger.

- Een geleidelijke invoer van screening door te starten bij mannen wanneer deze 65 worden, zou voor de huidige Nederlandse vasculaire behandelcentra een 10 toename van electieve AAA-behandelingen betekenen en op termijn een reductie van 50 van acute AAA-interventies.

Meerdere gerandomiseerde studies hebben aangetoond dat screening de AAA-gerelateerde sterfte met de helft reduceert. Door de korte follow-up van enkele jaren zijn de effecten op verlenging van de levensduur nog in beperkte mate meetbaar. Daardoor lijken de kosten per gewonnen levensjaar nu nog hoog, maar ze zijn nog altijd minder dan € 20.000,–, wat als acceptabel wordt beschouwd in de westerse wereld.3 In zowel de Verenigde Staten als het Verenigd Koninkrijk wordt bevolkingsonderzoek naar AAA bij mannen boven de 60 jaar opgestart. Op grond van de bovenstaande internationale criteria is het starten van screening naar AAA voor deze doelgroep ook in Nederland zinvol.4

Belangenconflict: geen gemeld. Financiële ondersteuning: geen gemeld.

Literatuur

  1. Scott RAP. Priorities in the management of abdominal aortic aneurysm. Br J Surg. 2007;94:653-4.

  2. Boll APM. Screening for abdominal aortic aneurysm in the Netherlands proefschrift. Nijmegen: Radboud Universiteit Nijmegen; 2005.

  3. Kim LG, Scott RAP, Ashton HA, Thompson SG. A sustained mortality benefit from screening for abdominal aortic aneurysm. Multicentre Aneurysm Screening Study Group. Ann Intern Med. 2007;146:699-706.

  4. Fleming C, Whitlock EP, Beil TL, Lederle FA. Screening for abdominal aortic aneurysm: a best-evidence systematic review for the U.S. Preventive Services Task Force. Ann Intern Med. 2005;142:203-11.