'Doorvergiftiging' (toxische stoffen in voedselketens): een advies van de Gezondheidsraad

- The Dutch Health Council has issued a report on toxic contamination in food chains. The report discusses a model developed by the National Institute of Public Health and Environmental Protection and by the Tidal Waters Division of the Ministry of Transport, Public Works and Water Management. In this model, the accumulation of substances in aquatic and terrestrial food chains is described. The model uses the no-effect concentration for a fish-eating animal and the bioconcentration factor. Whether a toxic compound will accumulate in a food chain depends on the lipophilic character of the compound, its biodegradability, feeding habits of the particular animal involved, and the intrinsic toxicological susceptibility of the animal.

The Health Council report emphasizes that the model has only limited value because the figures do not guarantee that higher animal species are sufficiently protected from toxic damage. Kinetic models such as physiology-based pharmacokinetic (PB-PK) models have not been used. These may increase the validity of extrapolation of animal experimental data to the human situation.

Inleiding

De accumulatie van stoffen in voedselketens is een onderwerp dat reeds vanaf het prille begin van de milieurevolutie, zo'n dertig jaar geleden, de aandacht van de wetenschap en de maatschappij heeft getrokken. In de jaren zestig werden vrijwel overal in de geïndustrialiseerde wereld ernstige gevallen van doorvergiftiging vastgesteld, waarbij het meestal ging om vogels en in enkele gevallen ook om mensen. Een bekend voorbeeld van doorvergiftiging bij de mens vormde de Minamata-ziekte, veroorzaakt door kwikverbindingen die werden geloosd door de chemische industrie aan de westkust van Japan, en die via visconsumptie de mens bereikte. In ons land traden veelvuldig massale vergiftigingen op bij roofvogels en visetende vogels als gevolg van industriële lozingen en landbouwkundige toepassingen van onder andere chemische bestrijdingsmiddelen met lipofiele eigenschappen en een persistent karakter. Het is misschien interessant te vermelden dat de meeste van deze problemen reeds waren opgelost nog voordat de eerste milieuminister in ons…