De Helsinki Heart Study
Open

In het kort
19-05-1988
T.W.A. de Bruin

Hypercholesterolemie is één van de factoren die het ontstaan van een coronaria-aandoening bevorderen. Er is een toenemende belangstelling voor mogelijkheden ter behandeling van deze risicofactor. Gemfibrozil, een fibrinezuur-derivaat (niet in Nederland geregistreerd), dat enigszins lijkt op clofibraat (Atromidine), is in een dosering van 600 mg tweemaal daags in staat het totale cholesterolgehalte evenals het triglyceridengehalte in serum te verlagen, terwijl het high-density lipoprotein (HDL)-cholesterolgehalte wordt verhoogd. In de Helsinki Heart Study werd de uitwerking van gemfibrozil, gecombineerd met een vetarm dieet, op de incidentie van myocardinfarct en hartdood vergeleken met het effect van een vetarm dieet met placebo.1 Aan het 5 jaar durende, gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek namen 4081 mannen deel. Zij waren tussen 40 en 55 jaar oud en hadden een cholesterolgehalte in serum boven 5,2 mmoll. De proefpersonen hadden geen klachten of tekenen van een coronaria-aandoening. 70 voltooide het gehele onderzoek, doch allen werden betrokken in de analyse van de resultaten.

In de placebogroep (n = 2030) deed zich bij 84 proefpersonen een hartinfarct of hartdood (n = 199) voor. In de gemfibrozilgroep (n = 2051) werd statistisch significant minder vaak, bij 56 proefpersonen, een myocardinfarct of hartdood (n = 14) geconstateerd. De 34 reductie in myocardinfarct en hartdood ten gunste van de gemfibrozilbehandeling werd toegeschreven aan de verbetering van het lipiden-risicoprofiel. Deze verbetering bestond uit een daling van het cholesterolgehalte in serum met 8, een daling van het low-density lipoprotein (LDL)-cholesterol met 8, een daling van het triglyceridengehalte in serum met 35 en een stijging van het HDL-cholesterolgehalte met 10. Verontrustend is echter het feit dat de totale sterfte in de gemfibrozilgroep (n = 45) gelijk was aan de sterfte in de placebogroep (n = 42). Dit werd veroorzaakt door meer doden als gevolg van geweld, verkeersongelukken en intracraniële bloedingen in de gemfibrozilgroep.

In de Helsinki Heart Study had 11 van de proefpersonen in de gemfibrozilgroep gedurende het eerste jaar gastro-intestinale bijwerkingen. 81 proefpersonen ondergingen een hemorroïdectomie (53 in de placebogroep) en bij 18 proefpersonen vond een cholecystectomie plaats (12 in de placebogroep) wegens cholelithiasis.

De aangetoonde verbetering van het lipiden-risicoprofiel door gemfibrozil zal hoogstwaarschijnlijk leiden tot een nadere plaatsbepaling van dit geneesmiddel bij de behandeling van hypercholesterolemie, vooral in het kader van de familiaire gecombineerde hyperlipidemie.

Literatuur

  1. Frick MH, Elo O, Haapa K, et al. Helsinki Heart Study:primaryprevention trial with gemfibrozil in middel-aged men withdyslipidemia: safety of treatment, changes in risk factors, and incidence ofcoronary heart disease. N Engl J Med 1987; 317: 1237-46.