Cystadenomen met ovarieel stroma in lever en pancreas: aanwijzingen voor embryonale migratie van gonadaal epitheel

To provide an embryological explanation for the presence of ovarian stroma in cystadenomas of the liver and pancreas.

Design

Investigation of patients and embryos.

Method

From 1997 to 2001 in the Academic Medical Centre, Amsterdam, the Netherlands, nine women were treated for a cystadenoma with ovarian stroma, six of which were situated in the liver and three in the tail of pancreas. In one patient with a cystadenoma in the liver, malignant changes had taken place. In embryos at 5-8 weeks development, the regional differences in the morphology of the epithelium of the peritoneal cavity and the position of the gonads in relation to the embryonic liver, pancreas and spleen were examined.

Results

In the foetal period before the gonads begin to descend, they are situated directly dorsal to the liver, tail of pancreas and spleen, but are separated from these by the peritoneal cavity. The cells that cover the urogenital folds distinguish themselves from those elsewhere in the peritoneal cavity as they are bulging in shape as opposed to flattened. This activated morphology suggests that on physical contact with a neighbouring organ the cells covering the gonads may become detached and lodge in that organ.

Conclusion

It is likely that cystadenomas of the liver and pancreas have their origin in the cells that cover the embryonic gonads. The anomalous morphology of these covering cells in fact suggests that they are relatively easily mobilized. They are probably comparable with inoculation metastasis in the coelomic cavity. Taking the chance of malignant transformation of a cystadenoma into account, the treatment of choice is radical resection of the abnormality.

Samenvatting

Doel

Het geven van een embryologische verklaring voor de aanwezigheid van ovarieel stroma in cystadenomen van lever en pancreas.

Opzet

Onderzoek van patiënten en embryo's.

Methode

In de periode 1997-2001 werden in het Academisch Medisch Centrum, Amsterdam, 9 vrouwen behandeld met een cystadenoom met ovarieel stroma, waarvan er zich 6 in de lever en 3 in de pancreasstaart bevonden. Bij 1 patiënte met een cystadenoom in de lever had maligne ontaarding plaatsgevonden. In embryo's van 5-8 weken ontwikkeling werden de regionale verschillen in de morfologie van het epitheel van de buikholte in kaart gebracht en werd de ligging van de gonaden ten opzichte van embryonale lever, pancreas en milt onderzocht.

Resultaten

Voordat de descensus van de gonaden in de foetale periode op gang komt, zijn de gonaden direct dorsaal van de lever, pancreasstaart en milt gelegen, maar daarvan gescheiden door de peritoneale holte. De cellen die de urogenitale plooien bekleden, onderscheiden zich van die elders in de peritoneale holte door een opgebolde in plaats van afgeplatte vorm. Deze geactiveerde morfologische kenmerken suggereren dat de bekledende cellen van de gonade bij fysiek contact met de aanliggende organen kunnen loslaten en zich vervolgens kunnen nestelen op en in dat naburige orgaan.

Conclusie

Het is aannemelijk dat cystadenomen van lever en pancreas hun oorsprong hebben in de cellen die het oppervlak van de embryonale gonaden bekleden. De afwijkende vorm van deze bekledende cellen suggereert namelijk dat ze relatief gemakkelijk te mobiliseren zijn. Het mechanisme dat verantwoordelijk is voor de versleping van deze cellen is waarschijnlijk te vergelijken met dat van entmetastasering in de coeloomholte. Gezien de kans op maligne ontaarding van een cystadenoom is de behandeling van keuze radicale resectie van de afwijking.