Chronische stress en de immunologische reactie op een griepvaccinatie
Open

In het kort
15-07-1999
A.J.M. Donker

In vitro leidt chronische stress tot een verminderde immunologisch gemedieerde afweer, maar of dit klinische betekenis heeft, is nog onzeker. De verminderde immuunafweer bij chronische stress wordt wel toegeschreven aan een verhoogde cortisolproductie.

Vedhara et al. onderzochten bij 50 echtgenoten die hun demente partner verzorgden 3 maal in een periode van 6 maanden de ernst van bestaande angsten, depressie en stress naast de cortisolconcentraties in speeksel 's morgens, 's middags en 's avonds; vervolgens bepaalden zij de specifieke IgG-antilichaamtiters na een griepvaccinatie (Harbin-, Johannesburg- en Nanchang-stam).1 Als controle dienden 67 personen van ongeveer gelijke leeftijd en sociaal-economische achtergrond met een niet-demente partner. Bij het onderzoek werd gebruikgemaakt van de ‘Savage aged personality screening scale’ en de ‘Global measure of percieved stress scale’. De gemiddelde score van emotionele stress was bij de echtgenoten van demente bejaarden steeds hoger (p < 0,0003), evenals de ‘area under the curve’ (AUC) van de cortisolconcentraties (bijvoorbeeld 16,0 (SD: 8,0) versus 11,2 (SD: 4,4)) (p = 0,0001, de 3e maal). Er toonden 8 (16) personen van de onderzoeksgroep en 26 (39) van de controlegroep (p = 0,007) een 4-voudige toename van één van de specifieke IgG-antilichaamtiters en er werd 14 dagen na de vaccinatie een omgekeerd verband vastgesteld tussen de AUC van cortisol en de IgG-antilichaamtiter tegen de Nanchang-influenzastam (r = -0,216; p = 0,039).

De auteurs besluiten dat bejaarde echtgenoten die hun demente partner verzorgen een gestimuleerde hypothalamus-hypofyse-bijnieras tonen met gemiddeld een verminderde antilichaamrespons na griepvaccinatie.

Een neuro-endocrien mechanisme, waardoor een verminderde activiteit van het afweersysteem, zou een verklaring kunnen bieden voor de gezondheidsklachten bij een deel van de betrokkenen bij de Bijlmerramp. Niet de gevolgen van de lading van de Boeing zelf, maar de stressvolle, 6 jaar durende onzekerheid over deze lading, gevoed door halve (of onjuiste) informatie in de media, zou dan in een nader onderzoek bekeken moeten worden.

Hierbij moet aangetekend worden dat stress ook tot hypocortisolisme kan leiden, met mogelijk klachten over chronische vermoeidheid.2 Misschien dat de psychoneuro-immunologie een verklaring kan bieden voor de diverse gezondheidsklachten in de Bijlmermeer, zonder dat er direct gesproken hoeft te worden van een specifiek Bijlmermeersyndroom door blootstelling aan een brandend, geladen vliegtuig.

Literatuur

  1. Vedhara K, Cox NKM, Wilcock GK, Perks P, Hunt M, AndersonS, et al. Chronic stress in elderly carers of dementia patients and antibodyrespons to influenza vaccination. Lancet 1999;353:627-31.

  2. Cleare AJ, Heap E, Malhi GS, Wessely S, O'Keane V,Miell J. Low-dose hydrocortisone in chronic fatigue syndrome: a randomisedcrossover trial. Lancet 1999;353:455-8.