Chirurg en ethiek
Open

Mensbeelden en dillema's onder het mes
Media
14-01-2009
H.G. Gooszen
Chirurg en ethiek

Dit boek behandelt een aantal courante ethische thema’s en dilemma’s en had met evenveel recht Medisch specialist en ethiek kunnen heten. De thematiek die besproken wordt, is breder dan die van het chirurgische vakgebied alleen, wellicht met uitzondering van het laatste hoofdstuk van de hand van Oderwald.

Interessant is de beschrijving van de ‘tacit knowledge’ ofwel de geassimileerde kennis of context. Die sluit goed aan bij de nieuwere opvatting over kennisoverdracht in de studie Geneeskunde. De kennis moet aan de student worden aangeboden in de context waar deze wordt toegepast om vervolgens effectief en duurzaam te kunnen worden opgeslagen. Dat ‘deskundigheid, in de zin van oog [hebben] voor veiligheidsaspecten en procedures, en zinvolheid [daarvan] niet altijd hand in hand gaan met het succes van de behandeling’, is een constatering die houvast biedt, ook in moeilijke fasen van de behandeling waar het beoogde doel uit het zicht raakt. De brug die in Tilburg is geslagen tussen de universiteit en het ziekenhuis komt aan de orde in het hoofdstuk ‘Lichaam en geest: kwaliteit van leven als parameter binnen de geneeskunde’.

De schrijvers breiden de bekende vragenlijsten over de kwaliteit van leven uit met vragen over wat de persoon in kwestie zelf van die kwaliteit vindt. Deze kan immers goed lijken als de operatie is geslaagd, maar door de patiënt anders worden beoordeeld. Het meten wordt er niet eenvoudiger van, maar het antwoord is waarschijnlijk completer en bruikbaarder.

Zeer belangwekkend is ook het hoofdstuk ‘De moraliteit van medische technologie’, waar een ogenschijnlijk onmogelijke brug tussen techniek en moraliteit wordt geslagen. Door moraliteit, zij het een ‘geleende moraliteit’, toe te kennen aan technologische vernieuwingen, ontstaat houvast om de mogelijkheden en vooral ook de beperkingen van technologische ontwikkelingen aan de orde te stellen in gesprekken met patiënten.

Deze bespreking is incompleet; het boek bevat nog meer compacte en lezenswaardige artikelen die redelijk goed op elkaar zijn afgestemd. De relatie met de dagelijkse praktijk wordt nergens uit het oog verloren en de manier waarop de onderwerpen besproken worden, maakt het boek ook geschikt voor ‘niet-chirurgen’, aiossen en studenten in de laatste fase van hun geneeskundige opleiding. Het laatste hoofdstuk ‘Op het scherpst van de snede’ is een lichtvoetige afsluiting van een interessante reeks van verhalen.